Home › Medisch › Tromboserisico oestrogeen
Tromboserisico bij oestrogeentherapie
Oestrogeentherapie bij feminiserende hormoonbehandeling verhoogt het risico op veneuze trombo-embolie (VTE): bloedstolsels in beenaders (diepe veneuze trombose) of in de longen (longembolie). Dit risico is afhankelijk van toedieningsvorm, dosis en patiëntkenmerken.
Onderbouwing in onderzoek
De cohortstudie van Getahun en collega's (2018), gepubliceerd in Annals of Internal Medicine, vond bij transvrouwen op oestrogeentherapie een verhoogde incidentie van veneuze trombo-embolie ten opzichte van controles. Ook de Europese ENIGI-cohorten en het langeretermijnonderzoek van Wierckx en collega's (2012) rapporteren een verhoogde trombose-incidentie bij transvrouwen.
Oraal versus transdermaal
De Endocrine Society Clinical Practice Guideline (2017) benoemt dat oraal ethinyloestradiol een sterker effect heeft op leverstollingsfactoren dan andere oestrogeenpreparaten en associeert wordt met een hoger VTE-risico. Transdermaal oestradiol (pleister, gel) wordt geassocieerd met een lager risico en wordt geadviseerd bij patiënten met verhoogd risico.
Risicofactoren
- Leeftijd boven veertig jaar
- Roken
- Overgewicht en obesitas
- Erfelijke stollingsstoornissen (zoals factor V Leiden)
- Langdurige immobilisatie of operatieve ingrepen
- Eerdere trombose of longembolie
Adviezen in de klinische praktijk
Internationale richtlijnen adviseren voor de start van oestrogeentherapie een risicoinschatting, met aandacht voor familieanamnese, leefstijl en bijkomende ziekten. Bij verhoogd risico gaat de voorkeur uit naar transdermale toediening. Roken wordt sterk afgeraden, en rond chirurgische ingrepen wordt oestrogeengebruik vaak tijdelijk gestaakt.
Bronnen
Getahun, D., Nash, R., Flanders, W.D., et al. (2018). Cross-sex Hormones and Acute Cardiovascular Events in Transgender Persons: A Cohort Study. Annals of Internal Medicine, 169(4), 205–213. doi:10.7326/M17-2785
Wierckx, K., Mueller, S., Weyers, S., et al. (2012). Long-term evaluation of cross-sex hormone treatment in transsexual persons. Journal of Sexual Medicine, 9(10), 2641–2651. doi:10.1111/j.1743-6109.2012.02876.x
Hembree, W.C., et al. (2017). Endocrine Treatment of Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 102(11), 3869–3903. doi:10.1210/jc.2017-01658
Coleman, E., et al. (2022). Standards of Care for the Health of Transgender and Gender Diverse People, Version 8. International Journal of Transgender Health. doi:10.1080/26895269.2022.2100644