Bijna 1 op de 5 jongeren die naar het Amsterdam UMC werden verwezen, startte nooit een medisch traject

Het Centre of Expertise on Gender Dysphoria van Amsterdam UMC (locatie VUmc) publiceerde op 9 maart 2026 in het Journal of Sex & Marital Therapy een studie die 1.470 jongeren volgde die tussen 2009 en 2019 opeenvolgend naar de kliniek werden verwezen. De onderzoekers — Frédérique de Rooy, Femke Dekkers, Thomas Steensma, Arne Popma, Baudewijntje Kreukels en Annelou de Vries — wilden weten wie van deze groep uiteindelijk geen gender-bevestigende medische behandeling (puberteitsremmers, hormonen) startte, en waarom niet.

264 van de 1.470 jongeren stopten voor de behandeling begon

Van de 1.470 verwezen jongeren zetten 264 — 18% — nooit de stap naar een medisch traject. De belangrijkste reden, bij 38,3% van deze groep, was dat er bij nader onderzoek geen genderdysforie werd vastgesteld. Bij nog eens 27,7% was er wel sprake van genderdysfore gevoelens, maar bleek een diagnostisch traject niet haalbaar — bijvoorbeeld omdat andere problematiek eerst aandacht vroeg of omdat de jongere zelf afhaakte. Dat betekent dat bijna twee derde van de niet-behandelde groep om diagnostische of praktische redenen buiten het traject viel, niet omdat de kliniek hen bewust weigerde.

Minder genderdysforie, maar meer psychische klachten

Opvallend is het beeld dat ontstaat wanneer de twee groepen bij de intake worden vergeleken. Jongeren die uiteindelijk geen medische behandeling startten, rapporteerden bij aanvang minder ernstige genderdysforie en een minder negatief lichaamsbeeld dan jongeren die wel met puberteitsremmers of hormonen begonnen. Tegelijk scoorden de niet-behandelde jongeren juist hoger op problemen in het algemeen psychisch functioneren. Met andere woorden: wie niet aan een medisch traject begon, was niet simpelweg "gezonder" — de bredere psychische problematiek was eerder groter, terwijl de specifieke genderdysfore klachten kleiner waren.

Wat dit toevoegt aan het Nederlandse debat

De Gezondheidsraad concludeerde in juni 2026 dat de Nederlandse transgenderzorg voor jongeren "zorgvuldig ingericht" is, met uitgebreide diagnostiek voorafgaand aan elke medische stap. Deze VUmc-studie levert daar een concreet cijfer bij: van elke vijf jongeren die de kliniek binnenkomen, verlaat er ongeveer één het traject zonder ooit puberteitsremmers of hormonen te hebben gekregen, meestal omdat de diagnose genderdysforie niet houdbaar bleek. Dat weerspreekt het beeld van een geolied proces waarin iedere verwijzing automatisch tot medische behandeling leidt.

Tegelijk laat de studie zien dat de groep die afvalt niet zonder meer als "vals alarm" kan worden weggezet: hun bredere psychische klachten waren juist ernstiger dan bij de groep die wel behandeld werd. Dat roept de vraag op wat er met deze jongeren gebeurt nadat het gendertraject stopt, en of de zorg die volgt op die uitval net zo goed op hen is toegesneden als de gender-bevestigende zorg op de groep die wel doorstroomt. De studie zelf beantwoordt die vraag niet, maar legt wel het aantal en het profiel van deze groep voor het eerst gedetailleerd vast.