UK Supreme Court — For Women Scotland
Hæstiréttur Bretlands er æðsti dómstóll Bretlands. Þann 16. apríl 2025 kvað hann upp dóm í máli For Women Scotland Ltd gegn skosku ríkisstjórninni (málsnúmer UKSC/2024/0042).
Um hvað málið snerist
Spurningin var hvort einstaklingur með fullgilt vottorð um lagalega viðurkenningu kyns, þar sem kvenkyn er viðurkennt, sé kona í skilningi jafnréttislaganna frá 2010 (Equality Act 2010). Tilefnið var leiðbeining frá skosku ríkisstjórninni. Dómstóllinn komst einróma að þeirri niðurstöðu að hugtökin kona, karl og kyn í Equality Act vísi til líffræðilegs kyns. Hann lagði áherslu á að trans fólk njóti áfram verndar gegn mismunun.
Það sem er að finna
Á síðu málsins er að finna samantekt, dóminn í heild sinni og upptökur af málflutningnum. Equality Act gilda í Englandi, Wales og Skotlandi, en ekki á Norður-Írlandi. Kynjagagnrýnir hópar fögnuðu úrskurðinum en transsamtök gagnrýndu hann. Sjá lögfræðileg málefni og alþjóðlega þróun.
Forsaga
Málið hófst með lögunum Gender Representation on Public Boards (Scotland) Act 2018, skoskum lögum sem áttu að fjölga konum í stjórnum opinberra stofnana. Í fyrra dómsmáli komst dómstóll að þeirri niðurstöðu að skilgreining á konu í lögunum væri utan valdsviðs skoska þingsins. Í kjölfarið gaf skoska ríkisstjórnin út nýjar leiðbeiningar þar sem skilgreiningin samræmdist Equality Act og náði einnig til einstaklinga með vottorð um lagalega viðurkenningu kyns. For Women Scotland kærði þessar leiðbeiningar. Outer House-deild Court of Session hafnaði kröfunni 13. desember 2022 og Inner House-deildin staðfesti þá niðurstöðu 1. nóvember 2023. Hæstiréttur tók áfrýjunina fyrir 26. og 27. nóvember 2024.
Dómararnir og röksemdafærslan
Málið dæmdu Lord Reed, Lord Hodge, Lord Lloyd-Jones, Lady Rose og Lady Simler. Lord Hodge flutti einróma niðurstöðu dómsins. Dómstóllinn benti á að forveri laganna, Sex Discrimination Act 1975, hefði byggst á líffræðilegu kyni. Að mati dómstólsins myndi breytileg merking hugtaksins kyn gera Equality Act ósamstæð eða óframkvæmanleg, meðal annars að því er varðar ákvæði um meðgöngu. Sex Matters og Equality and Human Rights Commission fluttu munnlegan málflutning sem þriðju aðilar; Amnesty International og hópur lesbískra samtaka lögðu fram skrifleg gögn.
Afleiðingar og gagnrýni
Eftir dóminn tilkynnti Equality and Human Rights Commission endurskoðaðar starfsreglur sem tóku gildi í ágúst 2026. Íþróttasamtök á borð við Football Association, England Netball og enska krikketsambandið ECB breyttu reglum sínum; sjá kyn og íþróttir. Gagnrýnendur bentu á að dómstóllinn hefði ekki leyft trans lögfræðingum að koma fram sem þriðju aðilum. Stonewall og TransActual fordæmdu dóminn.