Heim › Hugtök › Kynsegin

Kynsegin

„Kynsegin“ er samheiti yfir fólk sem skilgreinir sig utan eða í andstöðu við tvíhyggjuna karl/kona. Orðið á rætur að rekja til enskumælandi queer-aktivisma á tíunda áratugnum og var lengi helsta regnhlífarheitið yfir það sem nú er oftar kallað ekki-tvíkynja.

Hvað er átt við?

Sá sem kallar sig kynsegin hafnar ríkjandi flokkun í karl/kona — sem sjálfslýsingu, pólitískri afstöðu eða hvoru tveggja. Hugtakið er viljandi óskýrt: „queer“ vísar hér til þess að standa meðvitað þvert á eða utan við normið. Það aðgreinir kynsegin frá þrengri hugtökum á borð við kynlaust eða tvíkynja og færir það nær menningarlegu viðhorfi en afmörkuðum sjálfsmyndum.

Aðgreining og skörun

Í reynd skarast kynsegin mjög mikið við það að vera ekki-tvíkynja. Enska hugtakið „non-binary“ varð vinsælt upp úr því bilinu 2010 og hefur að mestu leyst „genderqueer“ af hólmi, einkum meðal yngri kynslóða. Þeir sem nota hugtakið kynsegin velja stundum eldri og pólitískt hlaðnari merkingu þess sérstaklega og gefa þannig í skyn tengsl við queer-kenningar á borð við þær sem höfundar eins og Judith Butler hafa þróað.

Samfélagslegt og hagnýtt samhengi

„Kynsegin“ kemur sjaldan fyrir sem valkostur á opinberum skjölum. Í Hollandi þekkir skráningarkerfið aðeins karl/kona og, í mjög sjaldgæfum tilvikum þegar um intersex-einkenni er að ræða, „X“. Persónufornöfn kynsegin fólks eru mjög mismunandi: „þau“, „hann“, „hún“ eða enginn sérstakur valkostur. Lög um transfólk gera ekki ráð fyrir sérstakri kynsegin-skráningu.

Gagnrýnin sjónarhorn

Kynsegin varð til innan fræðilegrar hefðar sem vildi beinlínis „queera“ — gera framandi, raska og setja í uppnám. Gagnrýnendur benda á athyglisverða spennu: á meðan eldri queer-kenningar litu á kyn sem félagslega mótað fyrirbæri færist nútímaleg sjálfsmyndarumræða í átt að því að líta á kyn sem innri kjarna. Þetta er veruleg stefnubreyting sem sjaldan er gerð skýr. Hér gildir einnig að líffræðilegt kyn er sérstakur flokkur sem sjálfslýsing afnemur ekki.