Gender detransition: A critical review of the literature (PMC, 2023)

Gender detransition: A critical review of the literature er kerfisbundin fræðileg úttekt eftir Pablo Expósito-Campos, Karmele Salaberria, José Ignacio Pérez-Fernández og Esther Gómez-Gil. Greinin birtist árið 2023 í tímaritinu Actas Españolas de Psiquiatría og er öllum aðgengileg í PubMed Central.

Höfundarnir leituðu í sjö gagnagrunnum að útgáfum frá 2010 til og með 2022. Þeir tóku með 138 skjöl, þar af voru 37 prósent raunrannsóknir. Rúmlega þriðjungur allra útgáfna var frá árinu 2021.

Helstu atriði

Um afturhvarf eftir kynleiðréttingu eru notuð að minnsta kosti átta mismunandi hugtök, með ólíkum skilgreiningum. Skráð algengi ræðst af þeim viðmiðum sem notuð eru. Algengara er að fólk hætti læknisfræðilegri umönnun eða meðferð (1,9 til 29,8 prósent) en að það finni fyrir eftirsjá eða gangist undir afturhvarf (0 til 13,1 prósent). Eftirsjá eða afturhvarf er sjaldnar tilkynnt eftir skurðaðgerð (0 til 2,4 prósent) en eftir hormónameðferð (0 til 9,8 prósent). Rannsóknin lýsir meira en fimmtíu sálfræðilegum, læknisfræðilegum og félagsmenningarlegum þáttum sem geta haft áhrif og sextán mögulegum forspárþáttum, en margir þeirra hafa enn ekki verið prófaðir með raunrannsóknum. Höfundarnir fundu engar leiðbeiningar um heilbrigðisþjónustu eða lagalega málsmeðferð.

Hvers vegna fólk hættir

Höfundarnir skipta þeim ástæðum sem nefndar eru eftir tegundum. Sálfræðilegir þættir eru meðal annars efasemdir um eigin sjálfsmynd, væntingar sem rættust ekki, geðræn vandamál sem batnaði ekki eftir kynleiðréttinguna og uppgötvun þess að vanlíðanin ætti sér aðra orsök, svo sem áfall. Læknisfræðilegir þættir eru heilsuvandamál, aukaverkanir, áhyggjur af frjósemi og vonbrigði með árangur skurðaðgerða. Félagslegir þættir eru skortur á stuðningi, mismunun, missir tengsla og fjárskortur. Afturhvarf þýðir því ekki alltaf að einstaklingur upplifi sig ekki lengur sem trans; rannsóknin greinir því á milli afturhvarfs með og án breytingar á sjálfsmynd. Þeir sem hætta greina oft frá þunglyndi og kvíða og þurfa á læknisfræðilegum upplýsingum, sálfræðilegum stuðningi og samskiptum við fólk í svipaðri stöðu að halda, eins og finna má á netinu í Detrans Community.

Takmarkanir og tillögur

Höfundarnir benda sjálfir á veikleika í þeim gögnum sem liggja fyrir. Margar rannsóknir fylgjast aðeins með fólki í eitt til tvö ár, en rannsóknir frá Svíþjóð, Spáni og Hollandi lýsa afturhvarfi fjórum til 23 árum eftir að læknisfræðileg kynleiðrétting hófst. Brotthvarf úr rannsóknum er mikið: 36 prósent í hollenskri rannsókn og rúmlega 40 prósent í öðrum. Í könnun Lisa Littman höfðu 76 prósent þátttakenda ekki látið upphaflegan meðferðaraðila vita. Höfundarnir beittu ekki ströngum inntökuskilyrðum og mátu ekki greinarnar eftir gæðum. Þeir nefna einnig hættuna á því að afturhvarf verði notað til að draga úr lögmæti trans kynvitundar. Þeir mæla með ítarlegu sálfræðilegu mati áður en læknisfræðileg meðferð hefst, að fjallað sé um afturhvarf í upplýsingagjöf um upplýst samþykki og að gögnum sé safnað með kerfisbundnum hætti.

Hvers vegna greinin er í þessu safni

Höfundarnir lýsa afturhvarfi sem flóknu, margbreytilegu og enn illa skildu fyrirbæri. Úttektin er því gagnlegur upphafspunktur innan vísinda og umræðu.