Bréf ráðherra til þingsins um transheilbrigðisþjónustu fyrir ólögráða (NL, 2024)

Þann 4. júní 2024 sendi Dijkstra, heilbrigðisráðherra, hollenska þinginu bréf um transheilbrigðisþjónustu fyrir ólögráða í Hollandi. Þingið hafði óskað eftir viðbrögðum við lokaskýrslu Cass (e. Cass Review) og framkvæmd samþykktra tillagna þingmannanna Van Dijk (SGP) og Hertzberger (NSC).

Það sem kemur fram

Í bréfinu eru niðurstöður Cass-skýrslunnar dregnar saman og viðbrögð háskólasjúkrahúsanna birt. Radboudumc og Amsterdam UMC segjast styðja tillögurnar um skipulag þjónustunnar. Ráðherrann tekur fram að aðstæður í Bretlandi séu ekki að öllu leyti sambærilegar við aðstæður í Hollandi og að það sé vísindasamfélagsins og heilbrigðisþjónustunnar að ákveða hvað teljist góð transheilbrigðisþjónusta. Niðurstöður Cass-skýrslunnar verða, eftir því sem þær eiga við í Hollandi, hafðar til hliðsjónar við endurskoðun gæðastaðalsins um líkamlega transheilbrigðisþjónustu.

Afleiðingar

Til að hrinda tillögunum í framkvæmd bað ráðherrann Heilbrigðisráðið um álit á meðal annars heilsufarslegum niðurstöðum meðferðar samkvæmt Dutch Protocol og lagalegum ramma heilbrigðismála. Álitið kom út 30. júní 2026.

Tillögurnar tvær

Bréfið er skráð í þinggögnum sem númer 372 í málaskrá 31016. Tillaga Diederiks van Dijk (SGP) fól í sér að ríkisstjórnin fæli Heilbrigðisráðinu að gefa álit á því hvort núverandi meðferð ólögráða samræmdist lagalegum ramma heilbrigðismála. Tillaga Hertzberger (NSC) fól í sér rannsókn á líkamlegum og andlegum heilsufarslegum niðurstöðum eftir meðferð samkvæmt Dutch Protocol, samanborið við evrópska hópa þar sem annar þjónustustaðall gildir. Þingmaðurinn Van Meijeren (FVD) hafði einnig óskað eftir viðbrögðum við Cass-skýrslunni í apríl 2024.

Mismunur á Hollandi og Bretlandi

Ráðherrann bendir á að Cass-skýrslan sjálf lýsi mismun á hollensku nálguninni og starfsháttum Tavistock-stöðvarinnar, einkum hvað varðar þverfaglega þjónustu og langvarandi sálfræðilega eftirfylgni. Radboudumc bendir á að Cass-skýrslan mæli ekki með banni við kynþroskabælandi lyfjum, heldur varkárri notkun þeirra innan rannsókna. Amsterdam UMC viðurkennir að aðgengi að þjónustunni sé takmarkað og að biðlistarnir séu langir. Í bréfinu kemur einnig fram að úttekt Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten, þekkingarstofnunar samtaka læknisfræðilegra sérfræðinga, á gæðastaðlinum hafi verið lokið 5. apríl 2024 og að meðal annars verði kaflar um börn og unglinga og um hormónameðferð aðlagaðir.

Álit Heilbrigðisráðsins

Í álitinu Transgenderzorg voor jongeren (transheilbrigðisþjónusta fyrir ungmenni) kemst Heilbrigðisráðið að þeirri niðurstöðu að þessi þjónusta samræmist lagalegum ramma heilbrigðismála. Samkvæmt ráðinu ná hormónameðferðir líkamlegum markmiðum sínum og rannsóknir sýna einnig að þær bæta andlega heilsu. Aukaverkanir geta komið fram, en ráðið telur þær ekki ástæðu til að bjóða ekki upp á meðferðina. Sú afstaða er síður varfærin en afstaða sænskra stjórnvalda, sem lýst er í tengslum við SBU-skýrsluna. Yfirlit yfir önnur lönd er að finna undir stefnu eftir löndum.