Skýrsla SBU (Svíþjóð, 2022)

Þann 22. febrúar 2022 birti sænska SBU, ríkisstofnunin sem metur læknisfræðileg og félagsleg úrræði, skýrslu 342 um hormónameðferð við kynama hjá börnum og ungmennum. Um er að ræða kerfisbundið yfirlit yfir fyrirliggjandi rannsóknir, unnið að beiðni sænsku heilbrigðisyfirvaldanna Socialstyrelsen.

Aðalgreinin um þetta efni er Transheilbrigðisþjónusta í Svíþjóð.

Hvað kemur fram

SBU kemst að þeirri niðurstöðu að vísindalegar sannanir séu ekki nægilegar til að meta áhrif kynþroskabælandi lyfja og kynhormóna á kynama, sálfélagslegar niðurstöður, hugræna getu og efnaskipti. Viss stuðningur er við þá niðurstöðu að kynþroskabælandi lyf tefji vænta beinþróun. SBU gefur sjálft engar ráðleggingar og vegur ekki áhættu gegn ávinningi.

Afleiðingar

Socialstyrelsen lagði þetta mat til grundvallar. Sama dag tilkynnti stofnunin að áhættan af kynþroskabælandi og kynstaðfestandi hormónameðferð fyrir ungmenni yngri en átján ára væri um þessar mundir meiri en mögulegur ávinningur fyrir hópinn í heild. Samkvæmt Socialstyrelsen ætti meðferð að fara fram innan rannsókna og utan þeirra aðeins í undantekningartilvikum. Endanlegur þekkingargrunnur var birtur 16. desember 2022; á tímalínunni er þetta skráð undir Svíþjóð takmarkar hormónameðferð ólögráða einstaklinga. Ári áður hafði Karolinska-sjúkrahúsið þegar breytt eigin stefnu, eins og lýst er undir Karolinska 2021. Sjá einnig stefnu eftir löndum og ungmenni.

Takmarkanir gagnanna

Á þessu sviði skortir slembiraðaðar rannsóknir með samanburðarhópi. Fyrirliggjandi rannsóknir eru áhorfsrannsóknir þar sem þátttakendur eru metnir fyrir og eftir meðferð. SBU gat ekki ákvarðað hversu oft ungmenni kjósa að hefja ekki meðferð eða hætta henni af fúsum og frjálsum vilja. Í skýrslunni er fjallað um ýmis þekkingarbil: samræmda gagnasöfnun í Svíþjóð, slembiraðaðar rannsóknir, lengra eftirfylgnitímabil og rannsóknir á ungmennum sem hætta á kynþroskabælandi lyfjum án þess að halda áfram með kynhormónum. Skýrslan var notuð sem grundvöllur fyrir endurskoðun leiðbeininganna sem Socialstyrelsen gaf út árið 2015.

Þrjár ástæður Socialstyrelsen

Socialstyrelsen gaf þrjár ástæður fyrir breyttu mati. Vísindalegur grundvöllur fyrir virkni og öryggi er óviss. Meðferðinni hefur ekki verið fylgt eftir og hún ekki metin með kerfisbundnum hætti, þótt það hafi verið ráðlagt árið 2015. Einnig er óþekkt hversu oft fólk breytir síðar um kynvitund, hættir meðferð eða sér eftir henni. Thomas Lindén, deildarstjóri, benti auk þess á að greiningum hefði fjölgað verulega, einkum meðal þrettán til sautján ára ungmenna og þeirra sem voru skráð sem stúlkur við fæðingu.

Merking fyrir Holland

Niðurstaða Svíþjóðar er reglulega nefnd í Hollandi, meðal annars í fyrirspurnum á hollenska þinginu um Dutch Approach frá 2023. Fjallað er um hvernig skýrslan samræmist öðrum úttektum í greininni um kerfisbundin yfirlit í transheilbrigðisþjónustu.