NTVG — Onzekerheden rond de huidige genderzorg

Þessi athugasemd eftir Jilles Smids og Patrik Vankrunkelsven birtist 7. nóvember 2023 í Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTVG). Hún er viðbrögð við klínískri kennslugrein um ungmenni með kynmisræmi sem hafði áður birst í sama tímariti. Höfundarnir nefna fimm vandamál við þá kennslugrein.

Fimm andmæli

Í fyrsta lagi telja höfundarnir að ekki séu nægar vísbendingar til að líta á kynþroskabælandi lyf og kynhormón sem hefðbundna meðferð. Í öðru lagi greini kennslugreinin ekki á milli kynama sem hefst í bernsku og kynama sem kemur fyrst fram á unglingsárum. Í þriðja lagi sé fullyrðingin um að 98 prósent haldi áfram að nota hormón til langs tíma ekki nægilega studd gögnum. Í fjórða lagi kunni kynþroskabælandi lyf að torvelda þann umhugsunartíma sem þeim er ætlað að veita. Í fimmta lagi telja þeir að kennslugreinin gefi ekki rétta mynd af fræðunum um möguleg skaðleg áhrif á heilaþroska.

Höfundarnir og tilefnið

Jilles Smids er siðfræðingur við Erasmus MC í Rotterdam. Patrik Vankrunkelsven er emeritusprófessor við KU Leuven. Klíníska kennslugreinin sem þeir bregðast við heitir Jongeren met genderincongruentie og er skrifuð af meðferðaraðilum við Radboudumc, Amsterdam UMC og Genderteam Zuid-Nederland. Klínískri kennslugrein er ætlað að sýna læknum, með sjúklinga að leiðarljósi, hvernig heilbrigðisþjónustan fer fram í reynd. Athugasemdin beinist að vísindalegum grunni þessarar framkvæmdar, einkum kynþroskabælandi lyfjum.

Viðbrögð og eftirmáli

Þann 12. nóvember 2023 brást heimilislæknir við greininni og þakkaði höfundunum fyrir hana og skrifaði að hann deildi áhyggjum þeirra. Smids birti ítarlegt svar 28. nóvember 2023. Þar segir hann að áhyggjur meðal starfsfélaga séu útbreiddar en séu sjaldan sagðar upphátt. Hann nefnir tvö álitamál: möguleikann á að meðferðin sjálf valdi skaða og óvissuna um afleiðingarnar fyrir heilaþroska.

Það sem gerðist síðar

Smids útfærði röksemdafærslu sína frekar í maí 2025 í greininni Internationale kritiek op het Dutch protocol. Sú sænska stefnumótun sem höfundarnir vísa til er lýst í SBU-skýrslunni. Í Niðurlöndum óskaði ráðherrann eftir áliti Heilbrigðisráðsins árið 2024. Ráðið komst að þeirri niðurstöðu 30. júní 2026 að hormónameðferðir nái líkamlegum markmiðum sínum og að ekkert í fyrirliggjandi gögnum gefi tilefni til að bjóða þær ekki. Niðurstaða ráðsins var því önnur en höfundar þessarar athugasemdar komust að.

Hvers vegna greinin er í þessu safni

Höfundarnir kalla eftir breytingum á stefnu Niðurlanda og benda á Svíþjóð og Finnland sem fyrirmyndir. Greinin sýnir að umræðan um Dutch Protocol fer einnig fram í læknisfræðilegum fagtímaritum í Niðurlöndum.