Phalloplastiek

Phalloplastiek is de chirurgische constructie van een penis uit lichaamseigen weefsel, in meerdere operatiefasen, doorgaans gevolgd door biologische vrouwen die als transman leven. Het is een omvangrijke ingreep met een hoog aantal complicaties. De uitkomsten voor onder meer plasfunctie, tast- en erogene gevoeligheid en uiterlijk worden in de onderzoeken slecht en op uiteenlopende manieren gerapporteerd; de auteurs van een systematische review uit 2026 vragen daarom om gestandaardiseerd onderzoek van hoge kwaliteit (bron).

Technieken en donorlocaties

De meest gebruikte techniek is de radiale onderarm-flap (radial forearm free flap, RFF). Hierbij wordt een groot stuk huid en onderhuids weefsel van de onderarm verwijderd, inclusief bloedvaten en zenuwen, en op de schaamstreek aangesloten. In een systematische review van 45 studies met 2586 patiënten had 65,3 procent een RFF-phalloplastiek; in de recentere studies nam het gebruik van gestielde flappen toe (bron).

Donorplek

Voor de RFF is een grote huidflap nodig. Onderzoekers beschrijven dat dit gepaard gaat met een groot litteken en dat er vragen zijn over de functie van de arm (bron). In een onderzoek onder 20 patiënten gaven de vragenlijsten gemiddeld minimale tot geen functionele beperking aan, maar hoe groter het wondoppervlak, hoe slechter de score voor sport en muziek (bron). In een ander onderzoek onder 37 patiënten had 31 minimale tot milde pijn aan de donorarm en 6 matige tot ernstige pijn, die de levenskwaliteit merkbaar beïnvloedde (bron).

Complicaties

De systematische review van 2026 telde 0,74 (studies uit 2000-2010) en 0,66 (studies uit 2011-2025) complicaties per patiënt. Urethrafistels kwamen voor bij 25,7 en 36,6 procent van de patiënten en urethrastricturen bij 16,1 en 12,8 procent (bron). Een eerdere systematische review van 11 retrospectieve studies vond dat bij de RFF-studies bijna een derde van de patiënten een strictuur of fistel kreeg, en bij de studies naar de anterolaterale dijflap ongeveer een kwart; de kwaliteit van die studies was laag (bron). De WPATH Standards of Care 8 schrijven dat verlenging van de plasbuis bij metoidioplastiek en phalloplastiek samengaat met een sterk verhoogd complicatiepercentage (bron). Een overzicht van de complicaties staat op transgids.nl.

Metoidioplastiek als alternatief

Metoidioplastiek is een andere techniek voor het aanleggen van een penis. In dezelfde review uit 2022 had bij de zes metoidioplastiek-groepen een kwart van de patiënten een strictuur of fistel, 74 procent kon succesvol staand plassen en de gemiddelde penislengte was 6 cm (bron). Zie ook testosteron, fertiliteit, Wachttijden en zorgtraject, Detransitie en Cass Review.