Wat betekent cisgender?

Cisgender betekent dat iemands genderidentiteit overeenkomt met het geslacht dat bij de geboorte is vastgesteld. Een cisgender persoon is dus iemand die niet transgender is. De term wordt vaak afgekort tot cis.

Cisgender betekenis: een voorbeeld

Iemand die als jongen is geboren en zichzelf als man ziet, is volgens deze omschrijving een cisgender man. Iemand die als meisje is geboren en zichzelf als vrouw ziet, is een cisgender vrouw. Het woord is een bijvoeglijk naamwoord en zegt alleen iets over de verhouding tussen het geboortegeslacht en de genderidentiteit. De omschrijving past op de overgrote meerderheid van de mensen. Voor het geboortegeslacht worden in dit verband ook de afkortingen AMAB en AFAB gebruikt.

Wat is cisgender en wat betekent cis?

Cis is de korte vorm van cisgender. Het voorvoegsel komt uit het Latijn en betekent: aan deze zijde van. Het staat tegenover trans, dat aan de andere zijde van betekent. In de scheikunde worden cis en trans al veel langer gebruikt om de bouw van moleculen te beschrijven. In het dagelijks taalgebruik komt u het woord vooral tegen in combinaties als cis man en cis vrouw.

Waar komt het woord cisgender vandaan?

De Duitse seksuoloog Volkmar Sigusch gebruikte in 1991 het woord zissexuell, als tegenhanger van transseksueel. Het Engelse woord cisgender werd in 1994 gebruikt door Dana Defosse, in een nieuwsgroep op internet over transgenderonderwerpen. Zij zocht een woord voor mensen die niet transgender zijn. Daarna raakte de term gangbaar in genderstudies en in activistische kringen. De Oxford English Dictionary nam het woord in 2015 op.

Wat is het verschil tussen cisgender en transgender?

Bij een cisgender persoon vallen geboortegeslacht en genderidentiteit samen. Bij een transgender persoon is dat niet zo: iemand is bijvoorbeeld als jongen geboren en ziet zichzelf als vrouw. Cisgender is dus de tegenhanger van transgender. Wie zich geen man en geen vrouw noemt, gebruikt vaak het woord non-binair. Als het verschil tussen lichaam en beleving leidt tot aanhoudend lijden, spreken artsen van genderdysforie.

Is cisgender hetzelfde als hetero?

Nee. Cisgender gaat over genderidentiteit. Hetero gaat over seksuele voorkeur, dus over op wie iemand valt. De twee staan los van elkaar. Een cisgender persoon kan heteroseksueel, homoseksueel, lesbisch of biseksueel zijn. Meer over dat onderscheid leest u bij gender en seksualiteit.

Kritiek op de term cisgender

De term is omstreden. Hij gaat uit van het idee dat ieder mens een innerlijke genderidentiteit heeft, die wel of niet samenvalt met het lichaam. Wie dat uitgangspunt niet deelt, bijvoorbeeld omdat man en vrouw voor hem of haar woorden zijn voor de twee biologische geslachten, vindt cisgender een overbodige en misleidende toevoeging. In die opvatting is iemand gewoon man of vrouw.

De Britse filosofe Kathleen Stock wijst er in Material Girls (2021) op dat het label cis mensen ongevraagd verbindt aan een omstreden theoretisch kader. Veel vrouwen willen niet cis vrouw genoemd worden. De toevoeging wekt volgens hen de indruk dat vrouw geen lichamelijke categorie meer is, maar een van meerdere genders. Dat heeft gevolgen voor rechten en voorzieningen die op geslacht zijn gebaseerd. Ook binnen genderstudies is er kritiek. Zo gaf de onderzoekster Krista Scott-Dixon de voorkeur aan de omschrijving niet-trans, omdat die duidelijker is. De herkomst van het begrip en de kritiek van onder anderen Stock en Joyce staan ook op transwijzer.nl.

In activistische kringen wordt ook gesproken over cis-privilege: het voordeel dat iemand zou hebben doordat hij of zij niet transgender is. Critici merken op dat het samenvallen van lichaam en zelfbeeld voor de meeste mensen de gewone toestand is en geen voorrecht. Zij wijzen er ook op dat mensen die niet transgender zijn evengoed last kunnen hebben van strikte gendernormen.

Moet u zichzelf cisgender noemen?

Nee. Wie zich kan vinden in het denken over genderidentiteit, kan cisgender gebruiken als beschrijvend woord. Wie dat denken niet deelt, hoeft het label niet over te nemen en kan zichzelf man of vrouw blijven noemen. Niemand is verplicht een aanduiding te aanvaarden die anderen hebben bedacht. Meer achtergrond over het begrip gender vindt u bij wat is gender.