Hoeveel genders zijn er?

Er zijn twee biologische geslachten: man en vrouw. Het aantal genders, in de betekenis van genderidentiteiten, ligt niet vast. Het zijn zelfgekozen benamingen, en de lijsten die in omloop zijn lopen uiteen van enkele tientallen tot ruim zeventig.

Hoeveel genders zijn er nu?

Het antwoord hangt af van wat u met het woord gender bedoelt. Bedoelt u het biologische geslacht, dan zijn het er twee. Het menselijk lichaam is ingericht op het maken van eicellen of van zaadcellen, en een derde soort geslachtscel bestaat niet. Meer daarover leest u op de pagina over gender en biologisch geslacht.

Bedoelt u genderidentiteit, dan is er geen vast getal. Een genderidentiteit is de naam die iemand geeft aan het eigen gevoel man, vrouw, beide of geen van beide te zijn. Er is geen instantie die zulke namen erkent of telt. Iedereen kan een nieuwe benaming bedenken, en dat gebeurt ook, vooral op internet. Daardoor groeit het aantal en komt elke telling anders uit. Wie vraagt hoeveel genders er nu zijn, krijgt dus per bron een ander getal.

Welke genders zijn er?

In het dagelijks leven gebruiken de meeste mensen twee categorieën: man en vrouw. Daarnaast is er een aantal benamingen dat vaak terugkomt. Transgender en cisgender zeggen iets over de verhouding tussen iemands geslacht en iemands genderidentiteit. Non-binair is de verzamelnaam voor iedereen die zich geen man en geen vrouw noemt. Onder die verzamelnaam vallen tientallen kleinere benamingen, zoals agender, bigender en genderfluid.

Het woord gender zelf heeft meerdere betekenissen. Op de pagina Wat is gender? leest u welke dat zijn. Het verschil tussen wat iemand voelt en wat iemand laat zien, staat op de pagina over genderidentiteit en genderexpressie.

Waar komen de lijsten met alle genders vandaan?

De bekendste lijst komt van Facebook. In februari 2014 kregen Amerikaanse gebruikers de mogelijkheid om bij hun profiel een eigen gender te kiezen. De Amerikaanse zender ABC News telde toen 58 opties, waaronder agender, androgyn, bigender, cisgender, genderfluid, intersekse, non-binair, transgender en two-spirit. Facebook stelde de lijst samen met Amerikaanse belangenorganisaties voor homoseksuelen, biseksuelen en transgender personen. Gebruikers konden ook kiezen uit drie voornaamwoorden.

Sindsdien zijn er veel andere lijsten gemaakt, door belangengroepen, online woordenboeken en gebruikers van sociale media. Zo'n lijst is een verzameling van benamingen die de samensteller is tegengekomen. Welke benamingen meetellen, bepaalt de samensteller zelf. Daarom spreken sommige bronnen van ruim vijftig genders en andere van meer dan zeventig. Een officiële of wetenschappelijk vastgestelde lijst bestaat niet. Een uitgebreid overzicht van labels die in omloop zijn, met herkomst en betekenis, staat op transgenderidentiteit.nl.

Soorten genders: een indeling

De benamingen zijn in een paar groepen te verdelen. De eerste groep bestaat uit man en vrouw. De tweede groep zijn benamingen voor wie zich geen van beide noemt, zoals non-binair, agender en neutrois. De derde groep beschrijft een gevoel dat wisselt of uit meerdere delen bestaat, zoals genderfluid, bigender en demi-gender. De vierde groep zijn rollen uit andere culturen, zoals hijra in Zuid-Azië en two-spirit in Noord-Amerika. Die rollen zijn veel ouder dan het westerse begrip genderidentiteit en betekenen ook iets anders. Meer daarover leest u op de pagina over gender in andere culturen.

Hoeveel verschillende genders zijn er volgens de wet in Nederland?

De Nederlandse wet kent geen genders, maar een geslachtsregistratie. Bij de geboorte wordt het geslacht vastgelegd als man of vrouw. Sinds 2014 kan iemand die registratie laten veranderen van man naar vrouw of andersom, met een verklaring van een deskundige. Hoe dat gaat, leest u op de pagina over geslachtsregistratie wijzigen.

Een derde mogelijkheid is er alleen in bijzondere gevallen. Wie een X in het paspoort wil in plaats van een M of een V, moet daarvoor naar de rechter. In oktober 2018 werd het eerste Nederlandse paspoort met een X uitgereikt, nadat een rechter de geslachtsvermelding op de geboorteakte had laten aanpassen. Een plan om dit eenvoudiger te maken is in 2019 door het kabinet ingetrokken. Zie ook de pagina over het paspoort wijzigen. De wet kent dus man, vrouw en bij uitzondering een X, en geen lijst van genderidentiteiten.

Alle genders in het Nederlands: de lijst

Hieronder staan alle genders en verwante benamingen waarover deze site een eigen pagina heeft. De lijst is niet volledig, want een volledige lijst bestaat niet. Het volledige overzicht vindt u ook op de pagina's Identiteiten en Begrippen.

Identiteiten

• Agender: iemand die geen gender ervaart of het begrip gender voor zichzelf afwijst.
• Androgyn: een mengvorm van mannelijke en vrouwelijke kenmerken of uiterlijke stijl.
• Bigender: iemand die zich met twee genders identificeert, tegelijk of afwisselend.
• Cisgender: iemand bij wie de genderidentiteit overeenkomt met het geslacht.
• Demi-gender: iemand die zich voor een deel met een gender identificeert.
• Genderfluid: een genderbeleving die in de loop van de tijd verandert.
• Genderqueer: een verzamelnaam voor identiteiten die de indeling in man en vrouw afwijzen.
• Intersekse: een zeldzame lichamelijke variatie in de geslachtskenmerken, en dus geen genderidentiteit.
• Non-binair: iemand die zich geen man en geen vrouw noemt.
• Pangender: iemand die zich met alle of met veel genders tegelijk identificeert.
• Transfeminien: iemand van het mannelijk geslacht die zich in vrouwelijke richting beweegt.
• Transgender: iemand bij wie de genderidentiteit afwijkt van het geslacht.
• Transmasculien: iemand van het vrouwelijk geslacht die zich in mannelijke richting beweegt.
• Two-spirit: een benaming uit inheemse culturen in Noord-Amerika.

Begrippen en afkortingen

• AFAB: afkorting van assigned female at birth, dus als meisje geboren.
• AMAB: afkorting van assigned male at birth, dus als jongen geboren.
• Aporagender: een gender dat los staat van man, vrouw en alles daartussen.
• Demiboy: iemand die zich voor een deel jongen of man noemt.
• Demimeisje: iemand die zich voor een deel meisje of vrouw noemt.
• Fa'afafine: een rol op Samoa voor mannen die een vrouwelijke rol vervullen.
• FTM: afkorting van female to male, een transitie van vrouw naar man.
• Genderdivers: een paraplubegrip voor variatie in genderbeleving en genderexpressie.
• Genderfae: een wisselende genderbeleving die binnen het vrouwelijke blijft.
• Genderflux: een gendergevoel dat wisselt in sterkte.
• Genderneutraal: niet uitdrukkelijk mannelijk of vrouwelijk vormgegeven.
• Gendervariant: afwijkend van de gangbare gendernormen, vooral in uiterlijk en gedrag.
• Hijra: een eeuwenoude groep in Zuid-Azië die als derde gender geldt.
• Kathoey: een Thaise benaming voor transvrouwen en vrouwelijke mannen.
• Maverique: een gendergevoel dat los staat van mannelijk en vrouwelijk.
• MTF: afkorting van male to female, een transitie van man naar vrouw.
• Muxe: een derde genderrol bij de Zapoteken in Mexico.
• Neutrois: een sterke wens om er neutraal uit te zien, zonder mannelijke of vrouwelijke kenmerken.
• Polygender: iemand die zich met meerdere bepaalde genders identificeert.
• Travesti: een Latijns-Amerikaanse benaming voor vrouwelijke mannen.
• Trigender: iemand die zich met drie genders identificeert, vaak afwisselend.
• X-gender: een Japanse benaming voor identiteiten buiten man en vrouw.
• Xenogender: een identiteit die wordt beschreven met beelden van buiten de mens, zoals dieren of natuurverschijnselen.

Kritische kanttekening: benamingen zijn geen geslachten

Dat er veel benamingen bestaan, betekent niet dat er veel geslachten zijn. Een genderidentiteit is niet te meten of te toetsen. Zij berust op wat iemand over zichzelf zegt. Veel benamingen op de lijsten beschrijven bovendien een stijl, een stemming of een voorkeur, en geen aparte categorie mensen.

Ook intersekse wordt vaak als bewijs voor een derde geslacht genoemd. Dat klopt niet: het gaat om zeldzame medische variaties bij mannen en bij vrouwen. Op de pagina Intersekse: het derde geslacht? leest u waarom. Wie de vraag stelt hoeveel genders er zijn, vraagt dus eigenlijk naar twee verschillende dingen: naar geslachten, en daarvan zijn er twee, en naar benamingen, en daarvan komen er steeds nieuwe bij.