Translögin: afturkallað frumvarp um sjálfsskilgreiningu kyns
Engin ný translög tóku gildi árið 2024. Lagafrumvarpið sem átti að heimila breytingu á kynskráningu á grundvelli eigin yfirlýsingar (þingskjal 35825) varð aldrei að lögum. Ríkisstjórnin tilkynnti 2. júlí 2025 að hún drægi frumvarpið til baka. Þau sem vilja breyta skráningu kyns á fæðingarvottorði þurfa því enn yfirlýsingu sérfræðings. Sjá einnig upplýsingar hollenskra stjórnvalda um reglurnar sem hafa gilt síðan 2014.
Reglurnar sem gilda nú
Frá því að lögin frá 1985 tóku gildi hefur verið hægt að breyta kyni á fæðingarvottorði. Þá þurfti að fara fyrir dómstól og skilyrðin voru líkamleg aðlögun og ófrjósemisaðgerð. Frá því að translögin tóku gildi 1. júlí 2014 hefur hvorki aðgerð né ófrjósemi verið nauðsynleg. Hins vegar þarf yfirlýsingu sérfræðings og breyting er heimil frá sextán ára aldri. Á síðunni um breytingu á kynskráningu má lesa hvernig ferlið fer fram. Bakgrunnur laganna er útskýrður á síðunni um translögin í Hollandi.
Hvað fólst í lagafrumvarpinu?
Ríkisstjórnin lagði frumvarpið fram fyrir neðri deild hollenska þingsins í maí 2021, undir þáverandi ráðherra Dekker. Fella átti niður skylduna til að leggja fram yfirlýsingu sérfræðings. Fólk sextán ára og eldra hefði getað afgreitt breytinguna beint hjá skráningaryfirvöldum. Fyrir þriðju eða síðari breytingu hefði þurft að leggja fram beiðni fyrir dómstól. Börn yngri en sextán ára hefðu getað óskað eftir breytingu fyrir dómstól. Þetta fyrirkomulag er oft kallað sjálfsskilgreining kyns. Í Þýskalandi hefur slíkt fyrirkomulag gilt frá 1. nóvember 2024; í júní 2026 óskuðu dómsmálaráðherrar þýsku sambandslandanna eftir strangari vernd gegn misnotkun og sérstakur skýrslugjafi Sameinuðu þjóðanna varaði við því að lögin vernduðu konur og stúlkur ekki nægilega, eins og fjallað er um í fréttinni um kröfu Þjóðverja um að herða lögin um sjálfsákvörðun kyns.
Umræðan í neðri deild þingsins
Neðri deild þingsins ræddi frumvarpið 27. og 28. september 2022; sjá skjal í safninu um þingumræðuna árið 2022. Umræðan komst aðeins í fyrstu umræðu og ekki var kosið um frumvarpið. Í september 2023 lýsti þingið frumvarpið umdeilt, þannig að meðferð þess stöðvaðist. Síðan hvatti þingmeirihluti ríkisstjórnina tvisvar til að draga frumvarpið til baka. Samkvæmt NOS greiddu SGP, JA21, FVD, NSC, PVV og BBB atkvæði með því. Fjallað er um frekari afskipti þingsins af kynjamiðaðri heilbrigðisþjónustu í greininni um umfjöllun þingsins.
Gagnrýnin og andsvörin
Gagnrýnendur bentu á afleiðingarnar fyrir úrræði sem eru skipulögð eftir kyni, svo sem athvörf fyrir konur, íþróttir og fangelsi, sem og stöðu ungs fólks. Fjallað er um þessa umræðu á síðunni um femíníska gagnrýni á translögin. Diederik van Dijk, þingmaður SGP, sagði þegar frumvarpið var afturkallað að viðkvæmt ungt fólk hefði fyrst og fremst hag af vönduðu ferli, ekki af því að aldursmörk og yfirlýsing sérfræðings yrðu felld niður. Stuðningsfólk taldi yfirlýsingu sérfræðings óþarfa hindrun. Þingmaðurinn Westerveld úr GroenLinks-PvdA kallaði afturköllunina afturför og benti á að mismunun, útilokun og ofbeldi gegn trans fólki færi skelfilega vaxandi.
Afturköllunin
Þann 2. júlí 2025 tilkynnti aðstoðarráðherrann Struycken, sem fer með réttarvernd, að ríkisstjórnin drægi frumvarpið til baka. Bréfið um afturköllunina er dagsett 11. ágúst 2025 og barst neðri deild þingsins 13. janúar 2026. Efri deild þingsins fjallaði aldrei um frumvarpið. Gögnin eru í skjalasafninu undir lagafrumvarpi um breytingu á kynskráningu. Á trans-nederland.nl, í umfjölluninni um afturkölluðu translögin, má lesa hvað afturköllunin þýðir í framkvæmd.