Eicelinvriezing bij transitie

Langdurige testosterontherapie onderdrukt de menstruele cyclus en de eisprong.

Waarom vóór testosteron

Langdurige testosterontherapie onderdrukt de menstruele cyclus en de eisprong. Het herstel hiervan na stoppen is meestal mogelijk maar varieert per persoon. Internationale richtlijnen (Endocrine Society 2017, WPATH SOC-8 2022, ESHRE 2020) adviseren fertiliteitsbehoud te bespreken vóór de start van masculiniserende hormoonbehandeling, met aandacht voor leeftijd, voorkeur en eventuele gendergerelateerde dysforie rond de procedure.

Procedure

De ovaria worden gedurende ongeveer twee weken hormonaal gestimuleerd met FSH-injecties. Onder echografische controle worden meerdere rijpe eicellen punctueel verwijderd via de vagina onder lichte sedatie. De eicellen worden vitrificeerd (snel ingevroren) en in vloeibare stikstof bewaard.

Aandachtspunten

De stimulatiefase kan gendergerelateerd ongemak oproepen door tijdelijke borstgevoeligheid, opgezette buik en verhoogde oestradiolspiegels. Sommige patiënten kiezen voor uitstel van testosteronstart of voor een hervatte cyclus na een eerdere fase. Multidisciplinair overleg met endocrinoloog en fertiliteitsarts is gebruikelijk.

Vergoeding in Nederland

Fertiliteitsbehoud bij medische indicatie (waaronder genderdysforie) wordt in Nederland in de basisverzekering vergoed voor het invriezen en in beginsel voor de bewaring; voorwaarden verschillen per zorgverzekeraar.

Kans op een kind

Ingevroren eicellen zijn geen garantie. De kans op een kind hangt af van de leeftijd bij het invriezen en van het aantal eicellen. Om ze te gebruiken is later een ivf-behandeling nodig, waarbij het embryo wordt teruggeplaatst bij de persoon zelf, als de baarmoeder er nog is, of bij een partner of draagmoeder. Dat betekent dat een transgender man die zijn eigen eicellen wil gebruiken en zelf zwanger wil worden, tijdelijk met testosteron moet stoppen.

Jongeren

Voor jongeren die vroeg in de puberteit met puberteitsremmers beginnen en daarna doorgaan met testosteron, is invriezen van eicellen meestal niet mogelijk: de eierstokken zijn dan nooit tot rijping gekomen. Het invriezen van eierstokweefsel geldt voor deze groep nog als experimenteel. Uit onderzoek blijkt dat maar weinig jongeren gebruikmaken van de mogelijkheid tot fertiliteitsbehoud, ook als die wordt aangeboden. De vraag is of een kind van twaalf of veertien kan overzien wat het betekent om later geen eigen kinderen te kunnen krijgen; zie minderjarigen en toestemming.

Verder lezen

De bredere gevolgen van hormonen en operaties voor de vruchtbaarheid staan bij fertiliteit en transitie. Voor transgender vrouwen is er het invriezen van zaadcellen; zie sperma-cryopreservatie. Over de werking van het hormoon zelf leest u meer bij testosteron. Wat u vooraf over vruchtbaarheid moet weten, staat stap voor stap op gendermolen.nl.