NTVG — Onzekerheden rond de huidige genderzorg
Dit commentaar van Jilles Smids en Patrik Vankrunkelsven verscheen op 7 november 2023 in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTVG). Het is een reactie op een klinische les over jongeren met genderincongruentie die eerder in hetzelfde tijdschrift stond. De auteurs noemen vijf problemen met die les.
De vijf bezwaren
Ten eerste is er volgens de auteurs te weinig bewijs om puberteitsremmers en geslachtshormonen als standaardzorg te beschouwen. Ten tweede maakt de les geen onderscheid tussen genderdysforie die in de kindertijd begint en dysforie die pas in de adolescentie ontstaat. Ten derde is de bewering dat 98 procent de hormonen op lange termijn blijft gebruiken onvoldoende onderbouwd. Ten vierde zouden puberteitsremmers de bedenktijd die ze moeten bieden juist kunnen belemmeren. Ten vijfde geeft de les de literatuur over mogelijke schadelijke effecten op de hersenontwikkeling volgens hen niet goed weer.
De auteurs en de aanleiding
Jilles Smids is ethicus aan het Erasmus MC in Rotterdam. Patrik Vankrunkelsven is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven. De klinische les waarop zij reageren heet Jongeren met genderincongruentie en is geschreven door behandelaars van het Radboudumc, het Amsterdam UMC en het Genderteam Zuid-Nederland. Een klinische les is bedoeld om artsen aan de hand van patiënten te laten zien hoe de zorg in de praktijk verloopt. Het commentaar richt zich op de wetenschappelijke onderbouwing van die praktijk, in het bijzonder van puberteitsremmers.
Reacties en naschrift
Onder het artikel reageerde op 12 november 2023 een huisarts, die de auteurs bedankte en schreef hun zorgen te delen. Smids plaatste op 28 november 2023 een uitgebreide reactie. Daarin stelt hij dat zorgen onder beroepsgenoten wijdverbreid zijn, maar zelden hardop worden uitgesproken. Hij noemt twee dilemma's: de mogelijkheid dat de behandeling zelf schade veroorzaakt, en de onzekerheid over de gevolgen voor de hersenontwikkeling.
Wat er daarna gebeurde
Smids werkte zijn betoog in mei 2025 verder uit in het artikel Internationale kritiek op het Dutch protocol. De Zweedse keuze waarnaar de auteurs verwijzen is beschreven bij het SBU-rapport. In Nederland vroeg de minister in 2024 advies aan de Gezondheidsraad. Die concludeerde op 30 juni 2026 dat hormoonbehandelingen hun lichamelijke doelen bereiken en dat er in de beschikbare gegevens geen reden is om ze niet aan te bieden. De raad kwam daarmee tot een ander oordeel dan de auteurs van dit commentaar.
Waarom in dit archief
De auteurs pleiten voor aanpassing van het Nederlandse beleid en wijzen op Zweden en Finland als voorbeelden. Het stuk laat zien dat de discussie over het Dutch Protocol ook in de Nederlandse medische vakpers wordt gevoerd.