NTVG — Internationale kritiek op het Dutch protocol
In dit artikel, op 29 mei 2025 verschenen in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTVG), bespreekt medisch ethicus Jilles Smids van het Erasmus MC de buitenlandse kritiek op het Dutch Protocol. Dat is de in Nederland ontwikkelde aanpak waarbij jongeren met genderdysforie puberteitsremmers en later hormonen kunnen krijgen.
Smids betoogt dat de Nederlandse richtlijnen voor genderzorg aan minderjarigen herzien moeten worden. Volgens hem is het beschikbare bewijs onvoldoende om behandeling met puberteitsremmers en geslachtshormonen als routinezorg te rechtvaardigen.
Belangrijkste punten
De auteur verwijst naar de Britse Cass Review, die een brede, psychosociale benadering vooropstelt boven medisch ingrijpen. Hij stelt voor dat hormonale behandeling bij minderjarigen met genderdysforie een laatste redmiddel wordt in plaats van een standaardstap.
De auteur en de voorgeschiedenis
Jilles Smids werkt bij de sectie Medische Ethiek, Filosofie en Geschiedenis van de Geneeskunde van het Erasmus MC in Rotterdam. Het artikel is een opiniërende bijdrage en geen onderzoeksverslag. Het bouwt voort op een commentaar dat hij in november 2023 met Patrik Vankrunkelsven in hetzelfde tijdschrift schreef, in dit archief opgenomen als Onzekerheden rond de huidige genderzorg. In 2025 publiceerde Smids met Smeehuijzen en Hoekstra ook een juridische beoordeling van het Dutch Protocol in het tijdschrift Family and Law.
Het voorstel nader bekeken
Smids pleit voor tussentijdse richtlijnen die op het beschikbare bewijs zijn gebaseerd. Hij stelt dat de huidige Nederlandse richtlijn geen brede, holistische benadering aanbeveelt. Ook vindt hij het een probleem dat de herziening van de richtlijn leunt op de Standards of Care versie 8 van WPATH. Psychologische verkenning hoort volgens hem aan medische behandeling vooraf te gaan. Naast het Verenigd Koninkrijk noemt hij Zweden en Finland als landen met strengere richtlijnen; een overzicht daarvan staat onder beleid per land.
De reacties en het vervolg
Een arts in opleiding verdedigde in de reacties de bestaande zorg. Een andere lezer wees op zeven wetenschappelijke kritieken op de Cass Review en waarschuwde dat aandacht voor het betoog van Smids ertoe kan leiden dat patiënten noodzakelijke zorg wordt onthouden. Ruim een jaar later, op 30 juni 2026, oordeelde de Gezondheidsraad dat er in de beschikbare gegevens geen reden is om hormoonbehandeling niet aan te bieden. De aanloop naar dat advies staat bij de Kamerbrief van juni 2024.
Waarom in dit archief
Het stuk verscheen in het belangrijkste Nederlandse medische vakblad en leidde tot een uitgebreide discussie in de reacties onder het artikel. Critici brachten daar in dat de Cass Review methodologische gebreken heeft en dat hogere drempels kwetsbare jongeren kunnen schaden; anderen bestreden dat. Daarmee geeft de pagina een goed beeld van het Nederlandse debat onder artsen.