Bijwerkingen van hormoonstop

Stoppen met cross-sex hormonen leidt tot heroriëntatie van de hormoonhuishouding.

Algemeen

Stoppen met cross-sex hormonen leidt tot heroriëntatie van de hormoonhuishouding. Bij personen die geen orchiectomie of ovariëctomie hebben ondergaan, hervatten de gonaden meestal hun productie van de eigen geslachtshormonen — al kan dit traag verlopen en niet altijd volledig.

Effecten

Bekende effecten van hormoonstop zijn stemmingsklachten, vermoeidheid, libidoverandering, opvliegers en — bij langdurige hormoonafwezigheid — risico op afname van botdichtheid. Lichaamskenmerken die door eerdere hormoonbehandeling zijn veranderd (stem, baardgroei, borstgroei) blijven deels of geheel bestaan.

Begeleiding

Bij detransitie is medische begeleiding belangrijk, met aandacht voor geleidelijke afbouw, hormoonsubstitutie waar nodig (bijvoorbeeld bij verwijderde gonaden) en controle van botdichtheid en cardiovasculaire risico's.

Na testosteron

Bij vrouwen die met testosteron stoppen en hun eierstokken nog hebben, komt de menstruatie meestal binnen enkele maanden terug. De vetverdeling wordt geleidelijk weer vrouwelijker en de spiermassa neemt af. De verlaagde stem, de baardgroei en de vergrote clitoris blijven. Haaruitval op het hoofd herstelt meestal niet. Of de vruchtbaarheid volledig terugkeert, verschilt per persoon; zwangerschappen na het stoppen zijn beschreven.

Na oestrogeen

Bij mannen die met oestrogeen en testosteronremmers zoals cyproteronacetaat stoppen en hun testikels nog hebben, komt de eigen testosteronproductie doorgaans weer op gang. Lichaamsbeharing, spierkracht en libido nemen toe. De borsten die door de hormonen zijn gegroeid, verdwijnen niet en kunnen alleen operatief worden verwijderd. De testikels zijn na langdurig gebruik vaak kleiner geworden, en het herstel van de zaadproductie is onzeker en kan lang duren.

Niet zonder arts

Stop niet abrupt en niet zonder overleg, zeker niet wanneer de geslachtsklieren zijn verwijderd. Zonder geslachtshormonen ontstaan overgangsklachten, somberheid en vermoeidheid, en op termijn botontkalking. De arts stelt dan hormonen van het oorspronkelijke geslacht in. De eerste maanden na het stoppen gaan vaak gepaard met stemmingswisselingen; zoek daarvoor steun. Hoe de dag van het stoppen eruit kan zien, beschrijft het samengestelde dagboekfragment De dag dat ik stopte op mijngender.nl. Zie medische gevolgen van detransitie, ondersteuning na detransitie en botdichtheid bij transitie. Wat bij het stoppen met hormonen omkeerbaar is en wat niet, staat ook in het overzicht medische detransitie op ikbentrans.nl.