Hart- en vaatziekten bij transitie

De cohortstudie van Getahun en collega's (2018, Annals of Internal Medicine) vond bij transvrouwen op oestrogeen een verhoogd risico op veneuze trombo-embolie en ischemische beroerte.

Bevindingen Getahun 2018

De cohortstudie van Getahun en collega's (2018, Annals of Internal Medicine) vond bij transvrouwen op oestrogeen een verhoogd risico op veneuze trombo-embolie en ischemische beroerte. Bij transmannen op testosteron vond men geen duidelijk verhoogd cardiovasculair risico in dezelfde studie, maar de follow-up was relatief kort.

Nederlandse cohortgegevens

De Amsterdamse cohortstudie (Wiepjes et al. 2018) volgt sinds 1972 een grote groep transgender personen en levert langetermijngegevens over cardiovasculaire en metabole uitkomsten. De resultaten ondersteunen periodieke cardiovasculaire risicoinschatting bij langdurige hormoonbehandeling.

Aanbevelingen

Internationale richtlijnen adviseren risicofactoren actief te controleren (bloeddruk, lipiden, glucose, rookgedrag, gewicht) en bij verhoogd risico de toedieningsvorm van oestrogeen aan te passen — bijvoorbeeld door over te schakelen van oraal naar transdermaal.

Amsterdams onderzoek naar hartinfarct en beroerte

Een studie uit 2019 in het tijdschrift Circulation vergeleek ruim 2.500 transgender vrouwen en ruim 1.300 transgender mannen van de Amsterdamse genderpoli met de bevolking. Transgender vrouwen hadden vaker een beroerte en vaker trombose dan zowel mannen als vrouwen, en vaker een hartinfarct dan vrouwen. Transgender mannen hadden vaker een hartinfarct dan vrouwen. De cijfers over beroerte en hartinfarct bij oestrogeengebruik staan op genderrisico.nl.

Sterfte

Dezelfde onderzoeksgroep publiceerde in 2021 cijfers over sterfte over een periode van bijna vijftig jaar. De sterfte onder transgender vrouwen was ongeveer twee keer zo hoog als onder mannen in de bevolking, en die onder transgender mannen hoger dan onder vrouwen. Hart- en vaatziekten waren een van de belangrijkste doodsoorzaken, naast longkanker, hiv-gerelateerde ziekte en zelfdoding. Het verschil met de bevolking was in de loop van de decennia niet kleiner geworden.

Hoe hormonen het risico beïnvloeden

Oestrogeen verhoogt de stollingsneiging van het bloed, vooral in tabletvorm en bij hogere doseringen; zie tromboserisico bij oestrogeen. Testosteron verhoogt het aantal rode bloedcellen, waardoor het bloed dikker wordt, en maakt het cholesterolprofiel ongunstiger. Roken, overgewicht en hoge bloeddruk tellen daar bovenop. De onderzoeken kunnen niet uitmaken welk deel van het risico door de hormonen komt en welk deel door leefstijl en stress. Omdat de behandeling levenslang duurt, is controle bij de huisarts of internist blijvend nodig. Zie oestrogeen, testosteron en bijwerkingen van hormonen.