Drag en transgender — onderscheid

Drag is een performancekunstvorm waarbij een artiest een geconstrueerd gender uitvergroot — drag queens (extreme vrouwelijkheid), drag kings (uitvergrote mannelijkheid), drag fae of androgyne uitingen.

Twee verschillende fenomenen

Drag is een performancekunstvorm waarbij een artiest een geconstrueerd gender uitvergroot — drag queens (extreme vrouwelijkheid), drag kings (uitvergrote mannelijkheid), drag fae of androgyne uitingen. Transgender zijn verwijst naar een persistente identiteit waarin de eigen genderidentiteit afwijkt van het geboortegeslacht.

Overlap

Historisch gezien zijn beide werelden met elkaar verbonden. Bekende drag-performers hebben transgender ervaringen gedeeld en omgekeerd. Sommige personen identificeren zich als beide.

Belang van het onderscheid

Het onderscheid is relevant voor discussies over kindgerichte drag-evenementen, beleid en algemene begripsvorming. Drag is performance; transgender zijn is geen performance maar een identiteit.

Een oude theatertraditie

Mannen in vrouwenrollen zijn zo oud als het theater. In het Engelse theater van Shakespeare speelden jongens de vrouwenrollen, het Japanse kabuki kent de onnagata en de Britse pantomime de dame. De moderne drag ontstond in het variété en in het uitgaansleven van homoseksuele mannen. Het televisieprogramma RuPaul's Drag Race, dat in 2009 begon, maakte er een mondiale vorm van amusement van; sinds 2020 is er ook een Nederlandse versie. Meer over die zichtbaarheid staat bij transgender representatie in media.

Travestie, drag en transgender

Tot ver in de twintigste eeuw werden de begrippen door elkaar gebruikt. Het woord travestie stond voor het dragen van kleding van het andere geslacht, om welke reden dan ook. Later werd onderscheid gemaakt tussen mensen die dat op het toneel doen, mensen die het privé doen zonder van geslacht te willen veranderen, en mensen die blijvend als het andere geslacht willen leven. Een dragartiest legt het personage na de voorstelling weer af. De meeste dragqueens zijn homoseksuele mannen die zich man voelen.

Voorleesmiddagen en wetgeving

Het onderscheid kreeg politieke lading door voorleesmiddagen waarbij dragartiesten in bibliotheken aan kinderen voorlezen. Voorstanders zien er onschuldig vermaak in dat kinderen laat kennismaken met verschil. Tegenstanders vinden een kunstvorm uit het nachtleven ongeschikt voor jonge kinderen. Ook in Nederland werd bij zulke middagen gedemonstreerd. Wat ouders ervan vinden, wat de gemeente regelt en hoe bezwaar maken werkt, staat op genderongemak.nl. In de Verenigde Staten nam Tennessee in 2023 een wet aan die dragvoorstellingen in het bijzijn van minderjarigen beperkt, waarover daarna jarenlang is geprocedeerd. Critici van die wetten wijzen erop dat ze drag en transgender zijn op één hoop gooien. Zie ook ballroom-cultuur en gender en media.