Amerikaans ziekenhuis betaalt $410.000 na ontslag van zorgverlener met gewetensbezwaar tegen genderzorg

Een ziekenhuis in de Amerikaanse staat Michigan heeft $410.000 betaald om een slepende rechtszaak te beëindigen die was aangespannen door een zorgverlener die in 2021 werd ontslagen nadat ze op grond van haar christelijke geloofsovertuiging weigerde mee te werken aan genderzorg. De zaak van physician assistant Valerie Kloosterman tegen University of Michigan Health-West raakt een vraag die verder reikt dan één ziekenhuis: mogen zorgverleners weigeren om mee te werken aan een behandeling die tegen hun geweten ingaat, zonder daarvoor hun baan te verliezen?

Het ontslag en de rechtsgang

Kloosterman werkte zeventien jaar met positieve beoordelingen bij het ziekenhuis voordat ze in 2021 werd ontslagen. De aanleiding was haar bezwaar tegen een verplichte training rond genderidentiteit en tegen het meewerken aan doorverwijzingen voor gendertransitie en het gebruik van voornaamwoorden die niet overeenkwamen met iemands geboortegeslacht. Volgens Kloosterman had het ziekenhuis haar eerder wel altijd tegemoetgekomen in haar religieuze bezwaren, tot het beleid rond genderzorg werd aangescherpt. In oktober 2022 spande de organisatie First Liberty Institute namens haar een federale rechtszaak aan, met het argument dat haar ontslag in strijd was met de vrijheid van godsdienst en de wettelijke bescherming tegen discriminatie op religieuze gronden. Een driekoppig panel van het Amerikaanse hof van beroep voor het zesde circuit stelde haar unaniem in het gelijk, waarna beide partijen in juli 2026 tot een schikking kwamen.

De schikking: geld en een nieuw beleid

Naast de schadevergoeding van $410.000 aan Kloosterman en haar advocaten verplicht de schikking het ziekenhuis tot meer dan alleen een geldbedrag. University of Michigan Health-West moet een formeel beleid voor religieuze accommodatie invoeren, personeel daarover informeren en trainen, en werknemers voortaan een redelijke mogelijkheid bieden om te weigeren mee te werken aan handelingen die tegen hun geloofsovertuiging ingaan — zonder angst voor represailles. Concreet gaat het onder meer om het uitvoeren van gendertransitieprocedures of het verplicht gebruiken van voornaamwoorden die niet bij iemands geboortegeslacht passen. Het ziekenhuis heeft de nieuwe regeling inmiddels ingevoerd en Kloosterman werd naast First Liberty Institute ook bijgestaan door de kantoren Clement & Murphy, LightStone Law en Bossenbrook Williams.

Wat deze zaak breder laat zien

De zaak-Kloosterman staat niet op zichzelf. In de Verenigde Staten lopen meerdere rechtszaken van zorgverleners die stellen dat ze onder druk zijn gezet om mee te werken aan genderzorg tegen hun geweten in, of die daarvoor zijn ontslagen. Druk komt ook uit de eigen beroepsgroep, zoals bleek toen een sectievoorzitter van ACOG moest aftreden na kritiek op de WPATH-richtlijnen. De uitkomst van deze zaak — een unaniem oordeel van een federaal hof, gevolgd door een schikking met structurele beleidswijziging — geeft die zaken een precedent om naar te verwijzen. In het Canadese Brits-Columbia liep het anders af: daar kreeg een arts een boete na het weigeren van een puberteitsremmer, zoals trans-nederland.nl beschrijft. Het raakt een spanningsveld dat instellingen breder herkennen: hoe verhoudt de professionele plicht om patiënten toegang te geven tot zorg zich tot het recht van individuele zorgverleners om, binnen grenzen, te weigeren daaraan persoonlijk mee te werken. Voor ziekenhuizen en zorginstellingen elders is de schikking een signaal dat een ontslag op deze grond juridisch kwetsbaar kan zijn, en dat een uitgewerkt gewetensbezwaar-beleid — met een duidelijke procedure voor het melden en honoreren van religieuze bezwaren — een manier is om dat risico te beperken. Hoe gender op de werkvloer in Nederland speelt, staat in een apart artikel.