Denemarken (2023)

Denemarken heeft sinds 2016 een landelijk aanbod voor advies, onderzoek en behandeling van minderjarigen met genderonbehagen. Het wordt verzorgd door de Sexologisk Klinik en afdelingen van het Rigshospitalet en het Bispebjerg Hospital in Kopenhagen. Op 3 juli 2023 beschreven behandelaars van dit team in Ugeskrift for Læger, het tijdschrift van de Deense artsenvereniging, hoe het aanbod zich heeft ontwikkeld.

Het hoofdartikel over dit onderwerp is Genderzorg in Denemarken.

Wat erin staat

Het aantal verwijzingen steeg van 97 in 2016 naar 352 in 2022; 70 procent betrof bij de geboorte als meisje geregistreerde jongeren van 11 tot 18 jaar. Volgens de auteurs heeft dit, net als in Zweden en Finland, geleid tot een voorzichtiger aanpak: hormoonbehandeling wordt aan veel minder jongeren aangeboden dan voorheen. Bij de beslissing wegen de duur van het genderonbehagen en de psychosociale situatie zwaar. Wie niet aan de criteria voldoet, krijgt gesprekken aangeboden. Operaties worden in principe niet voor het achttiende jaar uitgevoerd.

Hoe de beoordeling verloopt

De auteurs zijn Mette Vinther Hansen, Annamaria Giraldi, Katharina Maria Main, Jonas Vrublovsky Tingsgård en Mette Ewers Haahr. Zij beschrijven drie trajecten: een afwachtend traject voor jonge kinderen, een bezinningstraject voor jongeren die op dat moment niet aan de criteria voor behandeling voldoen, en een regulier onderzoekstraject voor jongeren bij wie het genderonbehagen in de kindertijd begon en de omstandigheden stabiel zijn. Het reguliere traject omvat minstens vijf gesprekken bij de Sexologisk Klinik, een psychiatrische beoordeling en een voorlichtingsgesprek over hormonen. Puberteitsremmers kunnen vanaf Tannerstadium II tot III worden gegeven. Een kortdurend genderonbehagen of een instabiele psychosociale situatie is reden om niet met hormonen te beginnen.

Onzekerheden volgens de auteurs

Het artikel wijst op grote verschillen tussen landen in bijkomende psychiatrische problematiek: 75 procent in Finland tegenover 33 procent in Nederland. Veelgenoemde diagnoses zijn depressie, angst, autisme en ADHD. De auteurs noemen meldingen van jongeren en volwassenen die spijt hebben van blijvende lichamelijke veranderingen door hormonen, en stellen vast dat niet systematisch wordt bijgehouden hoe vaak een behandeling wordt gestaakt. Gegevens over de lange termijn ontbreken vooral voor jongeren bij wie het genderonbehagen na het begin van de puberteit ontstond. Zij pleiten voor een aanbod dat kan worden aangepast en voor internationale samenwerking. De vergelijkbare koers van de buurlanden staat in dit archief onder Finland (2020) en het SBU-rapport uit Zweden.

Waarom in dit archief

Het gaat niet om een verbod of om een beperking tot klinische studies door de Deense gezondheidsautoriteit, maar om een terughoudender praktijk binnen het bestaande aanbod. Zie ook het overzicht van beleid per land en de pagina over jongeren.