Dysphoric

Dysphoric: Fleeing Womanhood Like a House on Fire is een vierdelige documentaire van de Indiase filmmaker Vaishnavi Sundar. Zij bedacht, regisseerde en monteerde de reeks zelf. De serie verscheen in 2021 en is volledig gemaakt met videogesprekken, zonder steun van een grote studio.

Waar het over gaat

Sundar onderzoekt de opkomst van het denken over genderidentiteit en de gevolgen daarvan voor vrouwen en meisjes, met nadruk op ontwikkelingslanden. De serie behandelt medische transitie, de blijvende effecten van hormonen en operaties, veranderingen in taalgebruik en de weerstand die vrouwen ervaren als zij kritische vragen stellen. Aan het woord komen vrouwen die spijt kregen van hun transitie, artsen, psychiaters, sociologen, feministen en bezorgde ouders. Het onderwerp raakt aan detransitie en aan de bredere discussie in de maatschappij.

Ontvangst en kritiek

De documentaire is omstreden. Volgens Sundar zijn vertoningen afgelast na beschuldigingen van transfobie, en haar films hebben vaker tot protest geleid. In genderkritische en feministische kring wordt de serie juist aangehaald als een van de weinige producties vanuit een niet-westers perspectief.

De maker

Vaishnavi Sundar is geboren in Avadi in de Indiase deelstaat Tamil Nadu. Zij studeerde in Chennai en begon als actrice bij het gezelschap Theatre Nisha. Als filmmaker is zij autodidact; zij schrijft, regisseert en produceert haar films zelf, onder de naam Lime Soda Films. Haar debuut Pava verscheen in 2014. In 2018 maakte zij But What Was She Wearing?, een lange documentaire over seksuele intimidatie op het werk in India. Zij richtte ook Women Making Films op, een website voor vrouwelijke filmmakers met leden uit meer dan negentien landen.

Totstandkoming en beschikbaarheid

Sundar maakte Dysphoric in de loop van een jaar tijdens de coronapandemie, wat verklaart waarom de gesprekken via video zijn opgenomen. Zij noemt het zelf een project van onderop. De vier delen staan op haar YouTube-kanaal; kijkers kunnen met een gift bijdragen aan volgend werk. Sundar werkt samen met Women's Declaration International, een organisatie die opkomt voor rechten van vrouwen op grond van sekse. In augustus 2024 bracht zij op YouTube een nieuwe film uit, Behind the Looking Glass. Vergelijkbare documentaires in dit archief zijn Affirmation Generation, What Is a Woman? en The Detransition Diaries; het bredere beeld staat bij internationale ontwikkelingen.