Peter Vasterman (mediasocioloog) — De strijd tussen sekse en gender
In dit essay van 14 september 2021 bespreekt mediasocioloog Peter Vasterman drie boeken die kritisch staan tegenover het denken in termen van genderidentiteit: Material Girls van Kathleen Stock, The End of Gender van Debra Soh en Trans. When Ideology Meets Reality van Helen Joyce. Het stuk staat op zijn eigen weblog. Een inhoudelijke bespreking staat op deze site onder Vasterman: De strijd tussen sekse en gender.
Het hoofdartikel over dit onderwerp is Vasterman.
Vasterman legt het verband met het Nederlandse wetsvoorstel dat wijziging van de geslachtsregistratie mogelijk moest maken op basis van de ervaren genderidentiteit, zonder medische toets. Meer over die wetgeving staat onder juridisch.
Belangrijkste punten
Volgens de besproken auteurs ontstaan er spanningen wanneer vrouw-zijn wordt bepaald door innerlijke beleving in plaats van door biologische sekse. Het essay gaat in op de sterke toename van tienermeisjes die zich bij genderklinieken melden, op mensen die spijt krijgen van hun transitie, op de toegang tot ruimtes die naar sekse gescheiden zijn, op verschuivingen in taalgebruik en op wetenschappers die onder druk komen te staan vanwege hun onderzoek.
De drie boeken afzonderlijk
Vasterman typeert de boeken elk op een eigen manier. Het boek van Kathleen Stock noemt hij een conceptuele analyse die de theorie van de genderidentiteit stap voor stap uit elkaar haalt. Debra Soh schrijft vanuit de seksuologie en stelt dat gender niet alleen een sociale constructie is, maar ook biologische wortels heeft. Het boek van Helen Joyce beschrijft hij als een journalistiek werk met veel voorbeelden. Als voorbeeld van de gevolgen voor gescheiden ruimtes noemt hij de zaak van een veroordeelde zedendelinquent die in een Britse vrouwengevangenis opnieuw vrouwen aanrandde.
Kanttekeningen van Vasterman
Het essay is niet alleen instemmend. Vasterman vindt de drie boeken goed en toegankelijk geschreven, maar schrijft ook dat meer wetenschappelijke onderbouwing gewenst is. Volgens hem ontbreekt veel onderzoek doordat onderwerpen taboe zijn verklaard. Hij onderscheidt drie groepen mensen met genderdysforie: kinderen met gedrag dat afwijkt van wat bij hun geslacht wordt verwacht, van wie de meesten daar volgens hem overheen groeien, een groep volwassen mannen, en tienermeisjes zonder eerdere tekenen van dysforie. Of er in Nederland een open debat komt, noemt hij zeer de vraag.
De gang van zaken bij NRC
Volgens Vasterman trok NRC het stuk op het laatste moment in, hoewel de chef van de boekenredactie het had goedgekeurd. De ombudsman van de krant, Sjoerd de Jong, noemde dat op zijn minst een gemiste kans. Waar journalistieke betrokkenheid overgaat in sturing, bespreekt gendermedia.nl in het artikel over activisme in de redactie. Het Reformatorisch Dagblad beschreef de kwestie op dezelfde dag in een artikel over het Nederlandse mediadebat.
Waarom in dit archief
Vasterman vermeldt dat het stuk aanvankelijk voor NRC Handelsblad was bedoeld, maar daar ondanks eerdere instemming niet verscheen. Het essay is een veelgenoemde Nederlandstalige ingang tot de kritische perspectieven in dit debat.