Genderzorg in Zwitserland

Sinds 1 januari 2022 kunnen Zwitsers hun geslacht en voornaam wijzigen via een verklaring bij de burgerlijke stand, zonder medische beoordeling of chirurgische ingreep.

Wettelijk kader

Sinds 1 januari 2022 kunnen Zwitsers hun geslacht en voornaam wijzigen via een verklaring bij de burgerlijke stand, zonder medische beoordeling of chirurgische ingreep. Minderjarigen hebben aanvullende toestemming nodig.

Klinische zorg

Genderzorg wordt aangeboden in universiteitsziekenhuizen (waaronder Zürich, Bern, Lausanne en Genève). De zorg wordt vergoed door de basale ziektekostenverzekering bij vastgestelde indicatie.

De verklaring bij de burgerlijke stand

De regeling staat in het Zwitserse Burgerlijk Wetboek. Wie zestien jaar of ouder is, legt de verklaring zelfstandig af; jongeren onder de zestien hebben de instemming van hun wettelijke vertegenwoordiger nodig. De procedure kost een klein bedrag aan leges. De keuze is beperkt tot man en vrouw: de Bondsraad besloot eind 2022 geen derde geslachtsaanduiding in te voeren.

Zürich vraagt om landelijke regels

In het kanton Zürich nam het aantal operaties bij minderjarigen toe. Gezondheidsdirecteur Natalie Rickli riep de ziekenhuizen begin 2024 op daarmee uiterst terughoudend te zijn. In juli 2025 vroeg zij de federale overheid een verbod op onomkeerbare operaties bij minderjarigen te onderzoeken en puberteitsremmers alleen nog binnen onderzoek toe te staan. Dat de vraag naar genderzorg bij Zwitserse jongeren zou afnemen, zoals een Zwitserse krant op basis van cijfers van één Zürichse kliniek schreef, wordt betwist; transbeleid.nl bespreekt die cijfers. Het kanton voerde zelf nieuwe kwaliteitseisen in, waaronder een interdisciplinaire commissie die elke indicatie beoordeelt, en wetenschappelijke begeleiding van de zorg. De vereniging AMQG-AUFG, in 2021 door ouders opgericht, zoekt een alternatief voor het affirmatieve model.

Duitstalige richtlijn

De gezamenlijke richtlijn voor kinderen en jongeren met genderdysforie die in 2025 voor Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland verscheen, houdt de mogelijkheid van puberteitsremmers en hormonen open na beoordeling per geval. De richtlijn is omstreden, ook onder Zwitserse psychiaters. Zie verder Duitsland en Oostenrijk, en voor de landen die een andere koers kozen Zweden en Finland.