Depressie en transgender

Onderzoek toont herhaaldelijk een verhoogde prevalentie van depressieve klachten en stoornissen bij transgender personen ten opzichte van cisgender controles.

Verhoogde prevalentie

Onderzoek toont herhaaldelijk een verhoogde prevalentie van depressieve klachten en stoornissen bij transgender personen ten opzichte van cisgender controles. Factoren die hierin worden genoemd zijn discriminatie, sociale isolatie, schaamte en lichamelijke dysforie ('minority stress'-model).

Comorbiditeit en zorgvolgorde

De Cass Review en internationale richtlijnen wijzen op het belang van een goede inventarisatie van psychische klachten naast genderdysforie. Niet alle dysforie verbetert door medische transitie; voor depressie is gerichte behandeling vaak afzonderlijk nodig.

Suïciderisico

Het suïciderisico bij transgender personen, vooral jongeren, is hoger dan in de algemene bevolking. De Nederlandse cohortstudie van Wiepjes en collega's (2020) liet zien dat suïcidedood ook na medische transitie verhoogd blijft, wat onderstreept dat zorg breder moet zijn dan medische interventies alleen.

Wat de Amsterdamse cijfers laten zien

De studie van Wiepjes en collega's uit 2020 omvatte ruim achtduizend mensen die tussen 1972 en 2017 de Amsterdamse genderpoli bezochten. Negenenveertig van hen overleden door zelfdoding. Dat is meer dan in de bevolking, en het risico bleef in de loop van de jaren ongeveer gelijk, ook na de behandeling. De onderzoekers concludeerden dat het risico in elke fase van het traject aandacht verdient.

Helpt transitie tegen depressie?

De eerste Nederlandse uitkomststudie uit 2011 vond dat depressieve klachten afnamen bij jongeren die puberteitsremmers kregen; de genderdysforie zelf veranderde niet. Een Amerikaanse studie uit 2023 volgde 315 jongeren gedurende twee jaar hormoonbehandeling en vond een bescheiden verbetering, vooral bij jongeren die als meisje waren geboren. Twee deelnemers overleden door zelfdoding. De systematische reviews die deze en andere studies beoordeelden, noemen het bewijs te zwak om te zeggen dat de behandeling depressie vermindert; zie systematische reviews in genderzorg.

Oorzaak of gevolg

De vraag is wat er eerst was. Somberheid kan het gevolg zijn van genderdysforie en van afwijzing door de omgeving. Maar een depressie kan ook voorafgaan aan het onbehagen over het lichaam, en bij veel jongeren die zich nu melden was dat volgens Fins en Brits onderzoek het geval. Dan lost een transitie de depressie niet vanzelf op. Daarom adviseren onder meer Finland en Engeland om een depressie eerst of gelijktijdig te behandelen. Waarom onderliggende problemen eerst aandacht verdienen, legt transkind.nl voor ouders uit. Denkt u aan zelfdoding of maakt u zich zorgen om iemand? Bel 113 Zelfmoordpreventie op 0800-0113 of chat via 113.nl. Zie ook suïciderisico bij transgender jongeren.