TikTok en genderdysforie

Sinds rond 2014 melden zich bij de Britse genderkliniek veel meer jongeren, vooral jongeren die bij de geboorte als meisje zijn geregistreerd. De Cass Review noemt sociale media als een van de mogelijke factoren; TikTok noemt het rapport niet bij naam.

Wat speelt er

De Cass Review schrijft dat het aantal verwijzingen naar de Britse genderkliniek vanaf 2014 exponentieel steeg en dat de stijging onevenredig vaak jongeren betrof die bij de geboorte als meisje zijn geregistreerd (bron). Ook de Gezondheidsraad schreef in 2026 dat zich de laatste jaren meer geboren meisjes melden (bron). Over TikTok zelf schrijft het platform dat de For You-feed een stroom video's laat zien die past bij de interesses van de gebruiker en voor ieder mens anders is (bron).

Onderzoek

De Cass Review schrijft dat online ervaringen in de late kindertijd en vroege puberteit invloed kunnen hebben op het zelfbeeld en op de verwachtingen over de puberteit en gender, dat de invloed van leeftijdsgenoten in die levensfase groot is en dat sociale media daar deel van uitmaken (par. 8.55 en 8.56). Het rapport noemt ook dat het verhalen hoorde van meisjes die op school intense vriendschappen sloten met andere gender-twijfelende of transgender leerlingen en zich daarna zelf als trans identificeerden. Volgens het rapport is er geen enkele verklaring voor de toename: alle genoemde verklaringen zijn waarschijnlijk in meer of mindere mate waar, en per jongere speelt een andere combinatie van factoren (par. 8.61; bron). Een verband tussen TikTok en genderdysforie is daarmee niet aangetoond. Zie ook peer-invloed.

Littman (2018, gecorrigeerd in 2019) publiceerde een enquête onder ouders over jongeren bij wie de genderdysforie plotseling leek te zijn begonnen; de ouders meldden onder meer een toename van social media- en internetgebruik voor het uitspreken van een transgenderidentiteit. Het gaat om waarnemingen van ouders die dienen om hypothesen te vormen, en de gecorrigeerde versie benadrukt dat het onderzoek het verschijnsel niet bevestigt (bron; correctie).

Klinische implicaties

De Cass Review schrijft dat het werken met een jongere aan deze ontwikkeling waarschijnlijk tijd kost, en dat de rol van het klinische team is om de jongere daarbij te helpen (par. 8.62; bron).

Wat jongeren te zien krijgen

De Cass Review hoorde van ouders dat bepaalde influencers grote invloed hadden op wat hun kind over gender gelooft en begrijpt (bron). Wat onderzoek en ouders melden over influencers, algoritmes en online gemeenschappen, staat op transkind.nl.

Een bekende parallel

Dat klachten zich via sociale media kunnen verspreiden, is op een ander terrein beschreven. Tijdens de coronapandemie meldden kinderartsen en neurologen wereldwijd een duidelijke toename van functionele aandoeningen met tic-achtige gedragingen; deze patiënten zeiden vaak veel TikTok-video's over het syndroom van Gilles de la Tourette te bekijken (bron). In Duitsland verspreidde dit zich volgens neurologen vooral via een populaire YouTube-maker; zij spreken van een 'mass social media-induced illness' (bron). Voor genderdysforie is zo'n verband niet aangetoond.

Wat ouders kunnen doen

TikTok schrijft in zijn gebruiksvoorwaarden dat de diensten alleen voor mensen van 13 jaar en ouder zijn (bron). Vraag wat uw kind bekijkt en laat de eigen pagina eens zien: die laat zien waarop het algoritme is afgestemd. Praat over wat de video's niet tonen. Beperk het gebruik in overleg, vooral 's avonds, en zorg voor contact en bezigheden buiten het scherm. Zie ook Pinterest en genderdysforie, de social contagion-hypothese en de gids voor bezorgde ouders.