Adoptie en transitie

In Nederland is adoptie geregeld in het Burgerlijk Wetboek.

Nederlands kader

In Nederland is adoptie geregeld in het Burgerlijk Wetboek. Adoptie staat open voor stellen (gehuwd of samenwonend) en alleenstaanden die voldoen aan leeftijds-, gezondheids- en stabiliteitsvoorwaarden. Een gewijzigde geslachtsregistratie sluit adoptie niet uit.

Partneradoptie en duomoederschap

Bij paren waarbij één partner is getransitioneerd kan partneradoptie aan de orde komen wanneer ouderschap niet automatisch ontstaat door geboorte. Sinds 2014 is voor lesbische paren erkenning van duomoederschap mogelijk; vergelijkbare regelingen kunnen relevant zijn voor transgender ouders.

Internationale adoptie

Voor interlandelijke adoptie gelden de regels van het Haags Adoptieverdrag en de regelgeving van het land van herkomst. Sommige landen accepteren geen adoptieaanvragen van LHBTI-paren of personen met een gewijzigde geslachtsregistratie.

Voorwaarden in de praktijk

Wie in Nederland een kind wil adopteren, heeft een uitspraak van de rechter nodig. Die toetst of de adoptie in het belang van het kind is en of het kind niets meer van de oorspronkelijke ouders te verwachten heeft. Paren moeten ten minste drie jaar hebben samengeleefd en het kind een jaar hebben verzorgd. Bij adoptie van een kind van buiten het gezin doet de Raad voor de Kinderbescherming een gezinsonderzoek. Daarin gaat het om stabiliteit, gezondheid en draagkracht. De geslachtsregistratie van de aanvrager is geen wettelijk criterium.

Interlandelijke adoptie wordt afgebouwd

Adoptie uit het buitenland is in Nederland sterk teruggelopen. Een onderzoekscommissie stelde in 2021 ernstige misstanden vast bij adopties uit het verleden, waarna de procedures werden stilgelegd. In 2024 besloot het kabinet interlandelijke adoptie in enkele jaren helemaal af te bouwen. Voor transgender personen en voor paren van gelijk geslacht was deze weg al beperkt, omdat veel herkomstlanden hen niet als adoptieouder accepteren.

Ouderschap zonder adoptie

Adoptie is voor veel transgender ouders niet de eerste route. Sinds de Transgenderwet van 2014 is onvruchtbaarheid geen voorwaarde meer voor de wijziging van de geslachtsregistratie, zodat mensen na die wijziging zelf kinderen kunnen krijgen. Wat een medische behandeling voor de vruchtbaarheid betekent, staat bij fertiliteit en transitie. De wet bepaalt dan wie juridisch ouder is. Adoptie door de partner blijft van belang wanneer het ouderschap niet van rechtswege of door erkenning ontstaat. Hoe het afstammingsrecht daarmee omgaat, leest u bij ouderschap na transitie; de regels voor de registratie zelf bij geslachtsregistratie wijzigen.