Borstaugmentatie bij transitie

Feminiserende hormoontherapie stimuleert borstgroei, maar het uiteindelijke volume blijft bij veel transvrouwen beperkter dan gewenst.

Indicatie en timing

Feminiserende hormoontherapie stimuleert borstgroei, maar het uiteindelijke volume blijft bij veel transvrouwen beperkter dan gewenst. Internationale richtlijnen adviseren minimaal twaalf maanden hormoontherapie af te wachten om het natuurlijke resultaat te beoordelen voordat chirurgie wordt overwogen.

Techniek

Bij borstaugmentatie worden siliconen- of zoutwaterimplantaten geplaatst, doorgaans onder de borstspier (subpectoraal) of onder het klierweefsel. De toegang kan via de tepelhof, oksel of borstplooi.

Risico's

Algemene chirurgische risico's gelden (infectie, bloeding, narcose). Specifieke risico's zijn kapselcontractuur (verharding rond het implantaat), implantaatverplaatsing, sensibiliteitsverandering en op langere termijn implantaatslijtage.

Hoeveel groei hormonen geven

Nederlands onderzoek onder transgender vrouwen liet zien dat de borstgroei door hormonen bescheiden is. De meeste groei vindt plaats in het eerste halfjaar, en na een jaar had ongeveer de helft van de vrouwen minder dan een A-cup. Dat verklaart waarom een groot deel van hen later voor een operatie kiest. Of toegevoegd progesteron de borstgroei vergroot, is niet aangetoond. De bouw van de borstkas speelt mee: een bredere borstkas, een grotere borstspier en tepels die verder uit elkaar staan bepalen welke maat en vorm haalbaar zijn.

Op de lange termijn

Implantaten gaan niet een leven lang mee. Na tien tot vijftien jaar is vaak een nieuwe operatie nodig, vanwege slijtage, een verhard kapsel of een veranderde vorm. Bij implantaten met een ruw oppervlak is een zeldzame vorm van lymfeklierkanker beschreven. Vrouwen met implantaten wordt aangeraden bij zwelling of pijn een arts te raadplegen. Hormonen verhogen daarnaast het risico op borstkanker ten opzichte van mannen; zie kankerrisico bij hormoontherapie. Een alternatief voor implantaten is het inbrengen van eigen vetweefsel, wat een kleinere vergroting geeft.

Vergoeding

Borstvergroting gold in Nederland lange tijd als cosmetisch en viel buiten de basisverzekering. Voor transgender vrouwen is daarvoor een aparte regeling getroffen; de voorwaarden zijn in de loop van de jaren gewijzigd. Vraag de actuele regels na bij de zorgverzekeraar en het behandelend centrum. Zie zorgverzekering en genderzorg, oestrogeen en chirurgische ingrepen.