Amerikaans Hooggerechtshof: staten mogen behandeling verbieden

Op 18 juni 2025 deed het Amerikaanse Hooggerechtshof uitspraak in de zaak United States v. Skrmetti. Het hof oordeelde dat de staat Tennessee puberteitsremmers en hormonen voor minderjarigen met genderdysforie mag verbieden.

De zaak

Tennessee had in 2023 een wet aangenomen die artsen verbiedt minderjarigen met genderdysforie met remmers of hormonen te behandelen. Drie jongeren, hun ouders en een arts vochten de wet aan, gesteund door de regering-Biden. Zij stelden dat de wet discrimineert op grond van geslacht en daarmee de grondwet schendt.

De uitspraak

Een meerderheid van zes van de negen rechters wees dat af. Volgens het hof maakt de wet onderscheid naar leeftijd en naar medisch doel, niet naar geslacht. Bij wetenschappelijke onzekerheid over een behandeling is het volgens de meerderheid aan de wetgever, en niet aan de rechter, om een afweging te maken.

De gevolgen

Door de uitspraak blijven vergelijkbare wetten in ruim twintig andere staten overeind. In staten zonder zo'n wet verandert er niets: het hof heeft de behandeling niet verboden, maar bepaald dat staten dat mogen doen. In Colorado krijgen kiezers in 2026 zelf een verbod op genderchirurgie bij minderjarigen voorgelegd; zie het nieuwsbericht over Proposition 135. Op 30 juni 2026 oordeelde het hof bovendien dat staten transgender meisjes en vrouwen mogen weren uit meisjes- en vrouwensport; zie het nieuwsbericht over die uitspraak.

De juridische vraag

De zaak ging niet over de vraag of de behandeling goed of slecht is, maar over de vraag hoe streng de rechter een wet als die van Tennessee moet toetsen. Het Amerikaanse recht kent daarvoor verschillende maatstaven. Een wet die onderscheid maakt naar geslacht, moet aan zware eisen voldoen: de staat moet aantonen dat het onderscheid een zwaarwegend doel dient. Voor andere wetten volstaat dat er een redelijke grond voor bestaat. De eisers betoogden dat de wet onderscheid maakt naar geslacht, omdat een jongen testosteron mag krijgen bij een vertraagde puberteit en een meisje met genderdysforie niet. Het hof volgde die redenering niet en paste de lichte toets toe.

De meerderheid en de minderheid

Opperrechter John Roberts schreef het oordeel van de meerderheid. Hij wees erop dat gezondheidsautoriteiten in onder meer Finland, Zweden, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk twijfels hebben geuit over de behandeling, en dat een wetgever in zo'n situatie ruimte heeft om te kiezen. Rechter Sonia Sotomayor schreef namens de drie rechters van de minderheid dat het hof transgender jongeren en hun ouders overlaat aan de politieke meerderheid van het moment.

De wisseling van regering

De zaak was aangespannen met steun van de regering-Biden. Tussen de zitting in december 2024 en de uitspraak trad de regering-Trump aan, die het standpunt van de federale overheid omkeerde en de wet van Tennessee juist steunde. Het hof besloot de zaak toch af te doen.

Wat het hof niet besliste

Het hof liet open of transgender personen als groep recht hebben op bijzondere bescherming tegen discriminatie. Ook de vraag of ouders een grondwettelijk recht hebben om over de medische behandeling van hun kind te beslissen, lag niet voor. Over die vragen wordt in lagere rechtbanken verder geprocedeerd.

Betekenis

De uitspraak maakte een einde aan jaren van tegenstrijdige beslissingen van lagere rechters, die de verboden in sommige staten hadden geschorst en in andere hadden toegelaten. Voor gezinnen betekent zij dat de plaats waar zij wonen bepaalt welke zorg beschikbaar is. Een deel van hen reist naar een andere staat of verhuist.

In Europa is de zorg voor minderjarigen aangepast door medische autoriteiten, na beoordeling van het bewijs. In de Verenigde Staten is het vooral een zaak van wetgevers en rechters geworden. De uitspraak volgde een maand na het rapport van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid.