Scottish Gender Recognition Reform Bill (2023)

De Gender Recognition Reform (Scotland) Bill werd op 2 maart 2022 ingediend bij het Schotse parlement en op 22 december 2022 aangenomen met 86 stemmen voor en 39 tegen. Het wetsvoorstel wilde de procedure voor juridische erkenning van het geslacht vereenvoudigen: de eis van een medische diagnose zou vervallen en ook jongeren van 16 en 17 jaar zouden een aanvraag kunnen doen.

Blokkade door Londen

Op 17 januari 2023 vaardigde de Britse minister voor Schotland een bevel uit op grond van artikel 35 van de Scotland Act 1998. Daardoor kan het wetsvoorstel niet ter bekrachtiging aan de koning worden voorgelegd. Als redenen noemt het bevel nadelige gevolgen voor de werking van wetgeving die aan het Britse parlement is voorbehouden, waaronder de gelijkebehandelingswetgeving, en het ontstaan van twee verschillende stelsels binnen het Verenigd Koninkrijk.

Gevolgen

De Schotse regering vocht het bevel aan bij de rechter. Het Court of Session wees dat verzoek op 8 december 2023 af en oordeelde dat het bevel rechtmatig was. Het wetsvoorstel is daardoor geen wet geworden. De zaak is een veelgenoemd voorbeeld in internationale ontwikkelingen rond zelfidentificatie; zie ook de juridische achtergrond.

Voorgeschiedenis en behandeling

Aan het wetsvoorstel gingen twee openbare raadplegingen vooraf, de eerste van november 2017 tot maart 2018 en de tweede van november 2019 tot maart 2020. Het voorstel werd ingediend door Shona Robison, destijds minister voor sociale rechtvaardigheid, huisvesting en lokaal bestuur. De commissie voor gelijkheid, mensenrechten en burgerlijk recht van het Schotse parlement bereidde de behandeling voor. Op 27 oktober 2022 stemde het parlement in met de algemene uitgangspunten, met 88 stemmen voor, 33 tegen en 4 onthoudingen. De wijzigingsvoorstellen werden behandeld op 15 en 22 november en in de slotfase op 20 en 21 december 2022.

Meer over de inhoud

Een aanvrager zou een wettelijke verklaring moeten afleggen in plaats van medische stukken te overleggen. Het voorstel maakte het strafbaar om daarbij onjuiste informatie te verstrekken. Ook zou de periode waarin iemand in het andere geslacht moet hebben geleefd korter worden dan de twee jaar die nu geldt.

Betekenis

Het bevel werd uitgevaardigd door minister Alister Jack. Het was de eerste keer sinds de oprichting van het Schotse parlement in 1999 dat de Britse regering deze bevoegdheid gebruikte. De zaak gaat daardoor niet alleen over geslachtsregistratie, maar ook over de verhouding tussen Edinburgh en Londen. Schrijfster J.K. Rowling keerde zich in haar essay van juni 2020 al tegen de Schotse plannen. In Nederland liep een vergelijkbaar voorstel anders af: het werd na jaren van uitstel ingetrokken, zoals beschreven bij het wetsvoorstel wijziging geslachtsregistratie. De geldende Nederlandse regels staan in het artikel over de Transgenderwet in Nederland.