Harry Benjamin en de eerste Amerikaanse genderkliniek

In 1966 verscheen The Transsexual Phenomenon van Harry Benjamin, een Duits-Amerikaanse endocrinoloog met een praktijk in New York. Het was het eerste medische handboek over transseksualiteit. In november van dat jaar maakte het Johns Hopkins-ziekenhuis in Baltimore bekend dat het een Gender Identity Clinic had geopend.

Het boek van Benjamin

Benjamin beschreef transseksualiteit als een eigen aandoening, te onderscheiden van travestie en van homoseksualiteit. Volgens hem veranderde psychotherapie niets aan de overtuiging van deze patiënten. Als de geest niet aan het lichaam kon worden aangepast, moest het lichaam aan de geest worden aangepast, met hormonen en zo nodig een operatie.

De kliniek in Baltimore

Johns Hopkins was het eerste academische ziekenhuis in de Verenigde Staten dat geslachtsoperaties aanbood. Psycholoog John Money was een van de initiatiefnemers; plastisch chirurg John Hoopes leidde de kliniek. Een groot deel van de eerste patiënten was doorverwezen door Benjamin. Het nieuws haalde op 21 november 1966 de voorpagina van The New York Times.

Wat eraan voorafging

De behandeling zelf was niet nieuw. In 1952 werd de Amerikaanse Christine Jorgensen wereldnieuws nadat zij in Kopenhagen was geopereerd. Meer over die vroege periode staat bij transpersonen in de geschiedenis. Nieuw was dat een gerenommeerd universitair ziekenhuis de behandeling openlijk aanbood en er onderzoek aan verbond.

Wie was Harry Benjamin

Harry Benjamin werd in 1885 in Berlijn geboren en vestigde zich in 1913 in de Verenigde Staten. Hij had praktijken in New York en San Francisco en hield zich aanvankelijk bezig met hormonen en veroudering. In Berlijn had hij de seksuoloog Magnus Hirschfeld leren kennen, die al in de jaren twintig mensen hielp die als het andere geslacht wilden leven. In 1948 verwees de onderzoeker Alfred Kinsey een jonge patiënt naar Benjamin die ervan overtuigd was een meisje te zijn. Dat was het begin van een praktijk waarin hij in de loop der jaren honderden patiënten zag. Benjamin overleed in 1986, 101 jaar oud.

De schaal van Benjamin

In zijn boek deelde Benjamin zijn patiënten in op een schaal van zes typen. Aan de ene kant stonden mannen die zich af en toe als vrouw kleedden, aan de andere kant mensen met een zo sterke afkeer van het eigen lichaam dat zij een operatie als enige uitweg zagen. Alleen die laatste groep, door hem de ware transseksueel genoemd, kwam volgens hem voor een operatie in aanmerking. De indeling werd jarenlang gebruikt om te beslissen wie werd behandeld. Later kwam er kritiek op: patiënten leerden welk verhaal zij moesten vertellen om te worden toegelaten.

Hoe de kliniek werkte

De kliniek in Baltimore was opgezet als onderzoeksproject. Een commissie van psychiaters, psychologen, chirurgen en andere specialisten beoordeelde elke aanvraag. Van de vele mensen die zich na de berichten in de pers meldden, werd maar een klein deel toegelaten. De kliniek kreeg financiële steun van de Erickson Educational Foundation, het fonds van de vermogende Reed Erickson, die zelf patiënt van Benjamin was geweest. Hetzelfde fonds betaalde ook het onderzoek van Benjamin en verspreidde voorlichting onder artsen.

Betekenis

Na Johns Hopkins openden in de Verenigde Staten binnen enkele jaren tientallen universitaire genderklinieken. Het model van Benjamin, eerst hormonen en daarna een operatie, bleef tientallen jaren de standaard. Hoe de term transseksueel sinds Benjamin plaatsmaakte voor transgender en genderdivers, beschrijft transtijd.nl in het artikel over de betekenis en geschiedenis van transseksueel en transgender. Naar hem is de vereniging genoemd die in 1979 de eerste Standards of Care opstelde.