Littman publiceert ROGD-paper

In augustus 2018 publiceerde de Amerikaanse arts en onderzoeker Lisa Littman in het tijdschrift PLOS ONE een studie over jongeren bij wie genderdysforie plotseling leek te ontstaan tijdens of na de puberteit. Zij gebruikte daarvoor de term rapid-onset gender dysphoria, afgekort ROGD.

Wat het onderzoek liet zien

Littman ondervroeg 256 ouders met een vragenlijst. De ouders beschreven kinderen, in ruim acht van de tien gevallen meisjes, die als kind geen tekenen van genderdysforie hadden vertoond. Veel ouders meldden dat de omslag samenviel met intensief gebruik van sociale media of met vrienden die zich in dezelfde periode als transgender identificeerden. Ook kwamen psychische problemen vóór het begin van de dysforie vaak voor. Littman opperde dat sociale invloed bij een deel van deze jongeren een rol kan spelen.

De kritiek

De studie leidde direct tot felle discussie. De belangrijkste bezwaren: alleen ouders waren ondervraagd en niet de jongeren zelf, en de ouders waren geworven via websites waar kritisch over genderzorg wordt gesproken. PLOS ONE liet het artikel opnieuw beoordelen en publiceerde in maart 2019 een herziene versie met een nieuwe titel en meer nadruk op de beperkingen. De resultaten zelf bleven ongewijzigd.

Wat er daarna gebeurde

De verandering in de groep die zich aanmeldt is later ook door anderen vastgesteld. De Britse Cass Review beschreef in 2024 dat het aantal verwijzingen naar de Engelse genderkliniek in tien jaar tijd was vertwintigvoudigd en dat het zwaartepunt was verschoven van jonge jongens naar tienermeisjes. Over de oorzaak bestaat geen overeenstemming: genoemd worden grotere maatschappelijke acceptatie, sociale invloed en samenhang met andere psychische problemen. Zie ook de pagina over ROGD.

De reactie van de universiteit

Littman was verbonden aan Brown University in de Amerikaanse staat Rhode Island. Kort na de publicatie haalde de universiteit haar persbericht over het onderzoek van de website, met een verwijzing naar zorgen dat de conclusies transgender jongeren konden schaden. Dat leidde tot een tweede discussie, naast die over de methode: over de vraag of een universiteit onderzoek mag terugtrekken uit de publiciteit omdat de uitkomsten gevoelig liggen. Critici, onder wie een oud-decaan van de medische faculteit van Harvard, spraken van een aantasting van de academische vrijheid.

Later onderzoek

Het begrip is sindsdien verschillende keren onderzocht, met tegenstrijdige uitkomsten. Een Canadese studie uit 2022 onder jongeren die bij genderklinieken waren aangemeld, vond geen steun voor het bestaan van een aparte, plotseling ontstane vorm. Littman zelf publiceerde in 2021 een onderzoek onder honderd mensen die hun transitie hadden teruggedraaid; een deel van hen gaf aan dat sociale invloed bij hun eerdere keuze had meegespeeld. Een groot Amerikaans onderzoek uit 2023 onder ouders, dat de hypothese leek te ondersteunen, werd door de uitgever teruggetrokken vanwege bezwaren tegen de manier waarop toestemming van de deelnemers was verkregen. Onderzoek waarin de jongeren zelf over langere tijd worden gevolgd, ontbreekt nog grotendeels. In 2026 zette Kenneth Zucker het bewijs opnieuw op een rij; zie de studie die pleit voor erkenning als apart klinisch beeld. De verschuiving naar tienermeisjes en de verklaringen die daarvoor worden gegeven, staan op transtijd.nl in het artikel over de toename van meisjes met genderdysforie sinds 2010.

Betekenis

ROGD is geen officiële diagnose en de wetenschappelijke status ervan is omstreden. Wel staat vast dat de groep die zich bij genderklinieken aanmeldt sinds ongeveer 2014 sterk is veranderd: veel meer tieners en veel meer meisjes dan voorheen. De studie van Littman was de eerste die daar een mogelijke verklaring voor probeerde te geven. Meer hierover staat op de pagina over de studie van Littman.