Sluiting van de Tavistock-genderkliniek aangekondigd

In juli 2022 maakte NHS England bekend dat de Gender Identity Development Service zou sluiten. Deze kliniek van de Tavistock and Portman NHS Trust in Londen was de enige genderkliniek voor kinderen en jongeren in Engeland en Wales. Het nieuwsbericht van die dag is in het archief opgenomen als het BBC-bericht over de sluiting; het bredere beleid staat bij genderzorg in het Verenigd Koninkrijk.

Het tussenrapport van Cass

De aanleiding was het tussenrapport dat kinderarts Hilary Cass in maart 2022 uitbracht. Zij concludeerde dat één gespecialiseerde kliniek voor het hele land op de lange termijn geen veilige en houdbare oplossing was. De wachtlijst was opgelopen tot jaren, en jongeren met bijkomende problemen zoals autisme of depressie kregen daarvoor te weinig hulp.

De zorgen over de kliniek

Medewerkers hadden al eerder intern en in de media gewaarschuwd dat jongeren te snel naar medische behandeling werden doorverwezen. De Britse zorginspectie beoordeelde de kliniek begin 2021 als ontoereikend. In dezelfde periode speelde de rechtszaak Bell v Tavistock.

Wat ervoor in de plaats kwam

De kliniek sloot uiteindelijk op 28 maart 2024, een jaar later dan gepland. De zorg ging over naar regionale centra die zijn verbonden aan kinderziekenhuizen. Daar werken kinderartsen, psychiaters en andere specialisten samen en wordt naar de hele gezondheid van de jongere gekeken.

De geschiedenis van de kliniek

De Gender Identity Development Service werd in 1989 opgericht door de kinderpsychiater Domenico Di Ceglie en verhuisde in 1994 naar de Tavistock-kliniek in Londen. Jarenlang zag de dienst enkele tientallen kinderen per jaar en bood zij vooral gesprekken en begeleiding. Vanaf 2011 gaf de kliniek, in het kader van een onderzoek, ook puberteitsremmers aan jongeren onder de zestien jaar, naar Nederlands voorbeeld. In 2014 werd dat vaste praktijk. In dezelfde jaren steeg het aantal verwijzingen van minder dan honderd per jaar rond 2010 tot ongeveer vijfduizend in 2021 en 2022.

De klokkenluiders

In 2018 schreef de psychiater David Bell, lid van het bestuur van de instelling, een intern rapport op basis van gesprekken met tien behandelaars. Zij vertelden dat zij onder druk stonden om snel te verwijzen en dat andere oorzaken van het lijden van jongeren, zoals trauma of worsteling met homoseksualiteit, onvoldoende werden onderzocht. In 2021 won een medewerker die verantwoordelijk was voor de bescherming van kinderen een rechtszaak tegen de instelling, omdat zij was benadeeld nadat zij zorgen van collega's had doorgegeven. De journaliste Hannah Barnes beschreef de gang van zaken in 2023 in het boek Time to Think.

De nieuwe opzet

De eerste twee regionale centra openden in april 2024, in Londen en in het noordwesten van Engeland. Zij zijn verbonden aan grote kinderziekenhuizen. Een verwijzing loopt voortaan via een kinderarts of de jeugd-ggz, niet meer rechtstreeks via de huisarts of een school. Bij de overgang stonden enkele duizenden jongeren op de wachtlijst.

Betekenis

Na de aankondiging meldde een Brits advocatenkantoor dat het een groot aantal voormalige patiënten vertegenwoordigde die een schadeclaim tegen de instelling overwogen. Zij stellen dat zij als tiener te snel zijn doorverwezen naar een medische behandeling en dat andere problemen onvoldoende zijn onderzocht. Die zaken lopen nog. Voor behandelaars elders in Europa was de gang van zaken een waarschuwing: wat in Londen misging, had volgens de onderzoeken minder te maken met het protocol op papier dan met de druk van een snel groeiende wachtlijst op één kliniek.

De Tavistock-kliniek had het Dutch Protocol overgenomen en was een van de grootste genderklinieken voor jongeren ter wereld. Haar sluiting liet zien dat een land dat het model had ingevoerd er ook van kon terugkomen. Het eindrapport volgde in april 2024; zie de Cass Review.