Watchful waiting bij genderdysforie

Watchful waiting is een klinische benadering waarbij kinderen met genderdysforie worden gevolgd zonder vroege medische of sociale interventie, om te observeren hoe de dysforie zich ontwikkelt rond de puberteit.

Achtergrond

Watchful waiting is een klinische benadering waarbij kinderen met genderdysforie worden gevolgd zonder vroege medische of sociale interventie, om te observeren hoe de dysforie zich ontwikkelt rond de puberteit. Het is gebaseerd op observaties (Steensma 2013 en eerdere studies) dat bij een aanzienlijk deel van de jonge kinderen met genderdysforie de dysforie verdwijnt voor of in de adolescentie, een verloop dat desistance wordt genoemd.

Discussie

Voorstanders van het gender-affirmatieve model bekritiseren watchful waiting omdat het zou neerkomen op ontkenning van de gevoelens van het kind. Voorstanders van een meer voorzichtige benadering — waaronder de Cass Review — pleiten voor een verkennende, niet-affirmatieve, niet-onderdrukkende houding waarin de tijd wordt genomen om mogelijke ko-morbiditeiten en sociale factoren in kaart te brengen.

Plaats in beleid

Sinds de Scandinavische en Britse beleidswijzigingen krijgt watchful waiting (of vergelijkbare 'exploratieve' benaderingen) meer plaats in jeugdgenderzorg, met name vóór de puberteit. Een korte omschrijving van de term en zijn geschiedenis staat in de woordenlijst van transethiek.nl.

Drie benaderingen

In de literatuur worden voor jonge kinderen drie benaderingen onderscheiden. De Amsterdamse kliniek adviseerde ouders lange tijd om af te wachten, het kind ruimte te geven en een volledige sociale transitie uit te stellen tot duidelijk was hoe de dysforie zich in de puberteit ontwikkelde. De kliniek in Toronto ging verder en probeerde het kind actief te helpen zich met het eigen lichaam te verzoenen. Het affirmatieve model uit de Verenigde Staten volgt het kind in de identiteit die het aangeeft, ook met een sociale transitie op jonge leeftijd. De AAP noemde afwachten in 2018 verouderd.

Sociale transitie

Een belangrijk punt in het debat is de sociale transitie: een andere naam, andere voornaamwoorden en andere kleding. De Cass Review noemt dat geen neutrale stap, omdat het de verdere ontwikkeling van het kind kan beïnvloeden. De studie van Steensma vond dat sociale transitie in de kindertijd samenhing met het aanhouden van de dysforie. Of het een het ander veroorzaakt, is niet bekend.

Veelgestelde vragen