Rol van ouders
Ouders zijn de eerstverantwoordelijken voor het welzijn van hun kind — niet de school, niet TikTok, niet een hulpverlener, en niet de mening van het kind van twaalf op een willekeurig moment. Ouders kunnen zich onder druk gezet voelen om een nieuwe genderidentiteit van hun kind meteen te bevestigen. Liefdevolle ouderlijke twijfel is geen vorm van afwijzing, maar van zorg. Beschermen, observeren, verstandig afwegen — dat is geen tegenstand, dat is ouderschap.
"Affirm or lose your child" houdt als bewijs geen stand
Ouders die hulp zoeken voor een kind met genderdysforie krijgen soms te horen dat de keuze is: alles bevestigen, of het risico op suïcide nemen. De Cass Review schrijft dat het bewijs de stelling dat genderbevestigende behandeling het suïciderisico verlaagt niet voldoende ondersteunt, en dat sommige clinici druk voelen om een medische route te steunen op basis van berichten dat het wel zo is (paragraaf 15.36 en 15.43). Het rapport benadrukt ook dat het leed van deze jongeren echt is (bron). Zie ook de Cass Review. Ouders mogen vragen stellen, tijd nemen, alternatieven onderzoeken en grenzen stellen.
Watchful waiting en het verloop bij kinderen
In het Verenigd Koninkrijk bleef 'watchful waiting' volgens de Cass Review in gebruik tot 2011: liefdevol aanwezig zijn, ruimte geven, niet aanjagen en de tijd zijn werk laten doen. Het rapport schrijft dat WPATH 8 van watchful waiting bij kinderen is overgestapt op het bepleiten van sociale transitie als manier om de psychische gezondheid van kinderen te verbeteren (paragraaf 12.8; bron). Studies bij kinderen die aan de diagnostische criteria voor genderdysforie voldeden, vonden volgens de Cass Review dat de genderincongruentie bij 10 tot 33 procent aanhield tot in de volwassenheid; bij eerdere studies was dat ongeveer 15 procent (zelfde bron). Zie ook het Steensma-onderzoek (2013), waarin de intensiteit van de genderdysforie in de kindertijd samenhing met het aanhouden ervan (PubMed).
Het gender-affirmatieve model — een nieuwe naam, voornaamwoorden en kleding, en op termijn blokkers en hormonen — is volgens de Cass Review in veel landen dominant geworden. Internationaal is er ook een omslag naar meer terughoudendheid. De Zweedse Socialstyrelsen beveelt sinds 2022 aan hormonale behandeling van minderjarigen in onderzoeksverband te geven en daarbuiten alleen in uitzonderlijke gevallen (bron). De Noorse commissie Ukom adviseerde in 2023 puberteitsremmers en hormonale en chirurgische behandeling bij minderjarigen als experimentele behandeling aan te merken (bron). De Finse COHERE noemde in 2020 geslachtsaanpassing bij minderjarigen een experimentele praktijk (onofficiële Engelse vertaling). In Denemarken schreef Ugeskrift for Læger in 2023 dat de aanpak voorzichtiger is geworden (bron). In Engeland besloot NHS England op 12 maart 2024 puberteitsremmers niet langer routinematig te verstrekken (bron).
De ouder als hoeder, niet als obstakel
De Cass Review hoorde van veel ouders in Engeland dat hun kind sociaal was getransitioneerd en in de gekozen genderidentiteit werd bevestigd zonder dat zij erbij betrokken waren, meestal nadat een tiener op school uit de kast was gekomen en bang was voor de reactie van de ouders. Sommige ouders voelden zich daardoor 'gedwongen' het veronderstelde gender van hun kind te bevestigen, of het risico te lopen als transfoob en niet-steunend te worden weggezet (paragraaf 12.16; bron). Het rapport schrijft dat de uitkomsten voor kinderen en adolescenten het best zijn als zij een steunende relatie met hun gezin hebben, en dat ouders daarom actief bij de besluitvorming betrokken moeten worden, tenzij er sterke aanwijzingen zijn dat dit het kind of de jongere in gevaar brengt (zelfde bron). Zie ook School en transgender kinderen.
Welke rechten ouders hebben bij seksuele vorming op de basisschool, van informatieplicht tot medezeggenschapsraad, staat op lente-kriebels.nl.
Onderliggende problematiek serieus nemen
Volgens de systematische review voor de Cass Review hebben kinderen die naar genderklinieken worden verwezen hogere dan verwachte niveaus van autisme, ADHD, angst, depressie, eetstoornissen, suïcidaliteit, zelfbeschadiging en nare ervaringen in de kindertijd (bron). De Cass Review schrijft dat het voor sommige jongeren waarschijnlijk is dat de stress van de tienerjaren zich uit als genderdistress (zelfde bron). Ouders die deze onderliggende kwetsbaarheden goed in beeld brengen en laten behandelen, helpen hun kind daarmee ook als de genderkwestie blijft bestaan.
Medische beslissingen en het ouderlijk gezag
In Nederland geldt: tot 12 jaar komt de hulpverlener zijn verplichtingen na jegens de ouders met gezag (art. 7:465 lid 1 BW). Van 12 tot 16 jaar is naast de toestemming van het kind ook die van de ouders nodig (art. 7:450 lid 2 BW), met uitzonderingen; zie ook toestemming van zowel kind als ouders. Vanaf 16 jaar kan het kind zelf de behandelingsovereenkomst aangaan en toestemming geven (art. 7:447 en 7:450 lid 1 BW; bron). De Cass Review adviseert bij hormonen vanaf 16 jaar 'extreme caution' (uiterste voorzichtigheid), met een duidelijke klinische reden om niet tot 18 te wachten (aanbeveling 8; bron). Wat er gebeurt als ouders weigeren, staat bij wanneer ouders geen toestemming geven.
Steun voor ouders
Internationaal bestaan netwerken van ouders die kritisch zijn op de gender-affirmatieve zorg en die hun ervaring delen (onder andere via SEGM, Genspect, Bayswater Support Group). Lotgenotencontact met andere ouders kan helpen om uit het schuldgevoel en de isolatie te komen die het debat kan veroorzaken. De steungroep Cry for Recognition biedt een folder als leidraad voor ouders.