Huwelijk en transitie

Sinds de invoering van het huwelijk voor paren van gelijk geslacht (2001) blijft een huwelijk in Nederland in stand wanneer één van de echtgenoten een wijziging in geslachtsregistratie doorvoert.

Nederlandse situatie

Sinds de invoering van het huwelijk voor paren van gelijk geslacht (2001) blijft een huwelijk in Nederland in stand wanneer één van de echtgenoten een wijziging in geslachtsregistratie doorvoert. Anders dan in landen zonder gelijkgeslachtelijk huwelijk hoeft een huwelijk in Nederland niet ontbonden te worden voor of na transitie.

Internationale erkenning

Buiten Nederland kan de juridische erkenning anders liggen. In landen die het huwelijk voor paren van gelijk geslacht niet erkennen, kan een gewijzigde geslachtsregistratie van invloed zijn op de erkenning van het huwelijk.

Praktische gevolgen

Praktisch wijzigt het huwelijk niet door een transitie. Wel kan het nodig zijn om documenten te laten aanpassen (paspoort, BSN, gemeentelijke registratie) en de partner te informeren bij instanties.

Hoe het vroeger was

Tot 2001 kon een gehuwde in Nederland het geslacht in de geboorteakte niet laten wijzigen. De wet van 1985 eiste dat de aanvrager ongehuwd was, omdat anders een huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht zou ontstaan. Wie getrouwd was, moest eerst scheiden. Met de openstelling van het huwelijk in 2001 verviel die eis. Hetzelfde geldt voor het geregistreerd partnerschap, dat in Nederland voor alle paren openstaat.

Andere landen

In landen zonder huwelijk voor paren van gelijk geslacht bestaat de eis van echtscheiding nog, of wordt het huwelijk omgezet in een geregistreerd partnerschap. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens vond dat in 2014 in een Finse zaak aanvaardbaar. In het Verenigd Koninkrijk moet de echtgenoot instemmen met voortzetting van het huwelijk voordat een volledig erkenningscertificaat wordt afgegeven. Voor paren die binnen de Europese Unie verhuizen, is van belang dat lidstaten een geslachtswijziging uit een andere lidstaat moeten erkennen; zie EU-beleid en transgender rechten.

De positie van de partner

In het Nederlandse recht heeft de echtgenoot geen stem in de wijziging van de geslachtsregistratie. Het huwelijk blijft bestaan, tenzij een van beiden een echtscheiding aanvraagt. Dat kan zoals bij elk huwelijk op grond van duurzame ontwrichting. Voor partners is een transitie vaak ingrijpend, en de aandacht voor hun positie is beperkt. Het partnerpensioen verandert niet zolang het huwelijk in stand blijft; zie pensioen en transitie. Wat een transitie voor kinderen in het gezin betekent, leest u bij ouderschap na transitie en, voor paren die een kind willen adopteren, bij adoptie en transitie. Ervaringen van vrouwen van wie de echtgenoot of partner in transitie ging, deelt de Britse groep Trans Widows Voices; de procedure zelf bij geslachtsregistratie wijzigen.