EU-beleid en transgender rechten

De Europese Commissie publiceerde in 2020 een 'LGBTIQ Equality Strategy 2020–2025' met onder meer aandacht voor erkenning van transgender identiteit, bescherming tegen discriminatie en zorg.

LGBTIQ Equality Strategy

De Europese Commissie publiceerde in 2020 een 'LGBTIQ Equality Strategy 2020–2025' met onder meer aandacht voor erkenning van transgender identiteit, bescherming tegen discriminatie en zorg.

Hof van Justitie EU

Het Hof van Justitie van de EU heeft in diverse zaken (waaronder P v S, KB, MB) discriminatie op grond van geslachtsverandering aangemerkt als geslachtsdiscriminatie onder het Unierecht.

Richtlijnen

Verschillende EU-richtlijnen over gelijke behandeling op de werkvloer en bij toegang tot goederen en diensten zijn van toepassing op discriminatie op grond van geslachtsverandering. Hoe het begrip genderidentiteit zijn weg vindt in het beleid van de Europese instellingen, en welke kritiek daarop bestaat, beschrijft genderbeleid.nl.

Wat de EU wel en niet regelt

De Europese Unie gaat niet over de inrichting van de zorg en ook niet over de burgerlijke stand. Of een land puberteitsremmers toestaat en onder welke voorwaarden iemand het geregistreerde geslacht kan wijzigen, bepalen de lidstaten zelf. De EU raakt het onderwerp via een omweg: de regels over gelijke behandeling, het vrije verkeer van personen en de bescherming van persoonsgegevens. Dat verklaart waarom de verschillen tussen lidstaten groot blijven. Landen als Spanje, Portugal, Ierland en Duitsland werken met zelfverklaring, terwijl Hongarije de juridische geslachtswijziging in 2020 onmogelijk maakte. Polen heeft geen specifieke wet en laat de wijziging via een civiele procedure lopen.

Recente uitspraken van het Hof

Het Hof van Justitie deed de afgelopen jaren drie uitspraken die verder gaan dan het arbeidsrecht. In de zaak Mirin oordeelde het Hof in oktober 2024 dat een lidstaat een wijziging van voornaam en geslacht die een burger rechtmatig in een andere lidstaat heeft verkregen, moet erkennen en in de eigen registers moet overnemen. In de zaak Mousse oordeelde het in januari 2025 dat een spoorwegbedrijf klanten niet mag verplichten een aanspreekvorm op te geven als dat voor de dienst niet nodig is. In de zaak Deldits volgde in maart 2025 dat het recht op rectificatie uit de privacyverordening ook geldt voor het geslacht dat een overheid in een register heeft vastgelegd.

EU en Raad van Europa

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg wordt vaak met de EU verward, maar hoort bij de Raad van Europa. Dat hof oordeelde in 2002 in de zaak Goodwin tegen het Verenigd Koninkrijk dat staten een juridische geslachtswijziging mogelijk moeten maken, en in 2017 in een zaak tegen Frankrijk dat sterilisatie daarvoor geen voorwaarde mag zijn. Die uitspraken binden alle lidstaten van de Raad van Europa, dus ook landen buiten de EU. Meer over de juridische kant leest u bij juridisch.