Trans en mental health

Transgender personen rapporteren hogere percentages depressie, angststoornissen, autisme, ADHD, eetstoornissen en suïcidaliteit dan cisgender controles.

Verhoogde prevalentie

Transgender personen rapporteren hogere percentages depressie, angststoornissen, autisme, ADHD, eetstoornissen en suïcidaliteit dan cisgender controles. Het 'minority stress'-model verklaart een deel hiervan vanuit discriminatie, isolatie en interne conflicten.

Effect van transitie

Onderzoek laat zien dat transitie voor veel transgender personen klachten van dysforie vermindert, maar comorbide aandoeningen niet automatisch oplost. De Nederlandse cohortstudie van Wiepjes (2020) liet zien dat suïcidedood ook na transitie verhoogd blijft.

Implicaties voor zorg

Internationale richtlijnen wijzen op het belang van geïntegreerde geestelijke gezondheidszorg naast medische transitie. Dit voorkomt dat onderliggende problemen onbehandeld blijven en biedt steun bij de bredere identiteitsontwikkeling.

Wat was er eerst

Het minderhedenstressmodel gaat ervan uit dat psychische klachten het gevolg zijn van afwijzing en discriminatie. Dat verklaart een deel, maar niet alles. Bij veel jongeren die zich de laatste jaren melden, bestonden de psychische problemen al voordat het onbehagen over gender begon. Finse onderzoekers beschreven dat in 2015: driekwart van de adolescenten in hun kliniek was al eerder in psychiatrische behandeling geweest. In dat geval kan het onbehagen over het lichaam ook een uiting zijn van onderliggende problemen. Zie bijvoorbeeld OCD en transgender.

Wat langlopend onderzoek laat zien

De Zweedse studie van Dhejne uit 2011 volgde geopereerde transgender personen dertig jaar en vond een veel hogere sterfte door zelfdoding dan in de bevolking. De Amsterdamse studie van Wiepjes vond dat het risico in de loop van het traject ongeveer gelijk bleef. Een Zweedse studie uit 2019 die een verbetering na operaties meldde, werd een jaar later gecorrigeerd; zie Bränström 2019. Het onderzoek sluit niet uit dat een transitie mensen helpt, maar bewijst het evenmin. Wat de cohortstudies laten zien over klachten die na een transitie blijven, staat op genderellende.nl.

Voor wie hulp zoekt

Psychische klachten verdienen een eigen behandeling, ongeacht hoe iemand over transitie denkt. Wie somber of angstig is, kan bij de huisarts terecht en hoeft daarvoor niet te wachten op een plek bij een genderkliniek. Denkt u aan zelfdoding of maakt u zich zorgen om iemand? Bel 113 Zelfmoordpreventie op 0800-0113 of chat via 113.nl. Zie ook depressie en transgender, autisme en transgender en psychologische begeleiding.