Kritiek op WPATH Standards of Care versie 8

De WPATH Standards of Care versie 8 (2022) is de internationale richtlijn voor zorg aan transgender en gender-diverse personen.

Inhoud SOC-8

De WPATH Standards of Care versie 8 (2022) is de internationale richtlijn voor zorg aan transgender en gender-diverse personen. SOC-8 bracht onder meer aanpassingen in hoofdstukken over adolescenten, eunuchs en non-binaire personen. De eerste versie van de Standards of Care dateert van 1979.

Kritiek op methodologie

De Britse Cass Review en latere systematische reviews concludeerden dat de aanbevelingen in SOC-8 niet altijd ondersteund worden door bewijs van voldoende kwaliteit. De methodologische onderbouwing van de aanbevelingen werd onderwerp van rechtszaken in de VS; in 2024 kwam daarbij interne WPATH-documentatie naar buiten.

WPATH Files (2024)

In maart 2024 publiceerde Environmental Progress de WPATH Files: gelekte interne berichten en een video van WPATH-leden. Daarin uitten leden zorgen over de evidence-base, over de vraag of jongeren kunnen overzien waarmee zij instemmen en over patiëntveiligheid. De politieke druk op de leeftijdsgrenzen kwam niet uit dit lek naar voren, maar uit processtukken; zie hieronder. WPATH wees veel interpretaties van de documenten af. Een toelichting op het lek staat op transtijd.nl.

Leeftijdsgrenzen geschrapt

SOC-8 verscheen in september 2022. Op 15 september volgde een correctie waarmee de passages over minimumleeftijden voor medische en chirurgische behandeling van adolescenten werden verwijderd. In 2024 werden documenten openbaar uit de Amerikaanse rechtszaak Boe tegen Marshall, over het verbod in Alabama op hormonale en chirurgische behandeling van minderjarigen. Volgens die stukken drong Rachel Levine, toen assistant secretary for health, aan op schrapping. Een aangehaalde e-mail noemt de vrees dat leeftijden onder de achttien tot 'verwoestende wetgeving' zouden leiden. Ook de American Academy of Pediatrics zou hebben gedreigd de richtlijn niet te steunen. Deze lezing komt uit een deskundigenrapport van de partij die het verbod verdedigt.

De onderliggende reviews

WPATH gaf in 2018 aan Johns Hopkins University opdracht voor systematische reviews. Volgens dezelfde processtukken, waarover onder meer The Economist berichtte, bemoeide de leiding van WPATH zich met de totstandkoming en publicatie daarvan. De onderzoekers van de Universiteit van York beoordeelden voor de Cass Review 23 richtlijnen uit de periode 1998 tot 2022 met het instrument AGREE II. Alleen de Finse en de Zweedse richtlijn werden aanbevolen voor gebruik. SOC-8 en de richtlijn van de Endocrine Society kregen een lage score.

Wat andere instanties deden

Finland week in juni 2020 al af van de voorganger van SOC-8 en maakte psychotherapie de eerste behandeling. De Zweedse Socialstyrelsen concludeerde in februari 2022 dat de risico's van hormonale behandeling bij minderjarigen op dit moment groter zijn dan de mogelijke baten. De WHO beperkte haar eigen richtlijn in 2024 tot volwassenen, omdat het bewijs voor kinderen en adolescenten beperkt en wisselend is. Belangenorganisaties als ILGA-Europe en TGEU blijven de richtlijn van WPATH aanhalen als medische consensus. In maart 2026 trad in de Verenigde Staten een sectievoorzitter van de gynaecologenvereniging ACOG af na haar kritiek op de richtlijnen van WPATH. Zie ook SOC-8 in de tijdlijn, de Cass Review en de richtlijn van de Endocrine Society.

Veelgestelde vragen